ਮਾਇਆਧਾਰੀ ਅਤਿ ਅੰਨਾ ਬੋਲਾ ||
ਸਬਦੁ ਨ ਸੁਣਈ ਬਹੁ ਰੋਲ ਘਚੋਲਾ ||
ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਾਪੈ ਸਬਦਿ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਸੁਣਿ ਮੰਨੇ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਇ ॥ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੁ ਕਰੇ ਕਰਾਇਆ ॥ਨਾਨਕ ਵਜਦਾ ਜੰਤੁ ਵਜਾਇਆ ॥੨॥
ਮਹਲਾ ੩ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ
ਗਉੜੀ, ੩੧੩
ਜਿਸ ਮਨੁਖ ਨੇ ਮਾਇਆ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਹੰਕਾਰ ਆਦਿ ਦਾ ਪਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਹ ਗੁਰੂ ਵਲੋ ਅੰਨਾ ਤੇ ਬੋਲਾ ਹੀ ਹੈ |
ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਵਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀ ਦੇਂਦਾ ਪਰ ਮਾਇਆ ਦਾ ਰੌਲਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ |
30 ਜੂਨ 1839 :- ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਸਿਆਸੀ ਸਭਾ ਅਤੇ ਸੋਗ ਦੀ ਰਸਮ।
੩੦ ਜੂਨ ਦੀ ਸਵੇਰ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਸੋਗਮਈ ਮਾਹੌਲ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜਰਨੈਲ, ਵਜ਼ੀਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਅਸਥੀਆਂ ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੀ ਰਸਮ: ੩੦ ਜੂਨ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਚਿਤਾ ਵਾਲੇ ਅਸਥਾਨ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥੀਆਂ (ਫੁੱਲ) ਇਕੱਤਰ ਕਰਨ ਦੀ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਸਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਨਦੀ (ਹਰਿਦੁਆਰ) ਵਿਖੇ ਜਲ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸ਼ਾਹੀ ਜਥਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਦਰਬਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀ ਕਸਮ: ਵਜ਼ੀਰ ਧਿਆਨ ਸਿੰਘ ਡੋਗਰਾ, ਫਾਕਿਰ ਅਜ਼ੀਜ਼-ਉਦ-ਦੀਨ ਅਤੇ ਫੌਜ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੇ ਨਵੇਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਖੜਕ ਸਿੰਘ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਰਕਾਰ-ਏ-ਖ਼ਾਲਸਾ ਪ੍ਰਤੀ ਅਪਣੀ ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਦੀਆਂ ਕਸਮਾਂ ਖਾਧੀਆਂ। ਇਹ ਸਭਾ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੀ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਰਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੂਤਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ: ਸਤਲੁਜ ਪਾਰ ਬੈਠੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਏਜੰਟ (ਜਿਵੇਂ ਕਲੌਡ ਵੇਡ) ੩੦ ਜੂਨ ਨੂੰ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹਰ ਹਲਚਲ ‘ਤੇ ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਆਮ ਜਨਤਾ ਵਿੱਚ ਬੇਯਕੀਨੀ: ੩੦ ਜੂਨ ਤੱਕ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਫੈਲ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਣੇ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਬੇਯਕੀਨੀ ਅਤੇ ਡਰ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੇਰ-ਏ-ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸਾਇਆ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਉੱਠ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।
੩੦ ਜੂਨ ਦਾ ਇਹ ਦਿਨ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਨੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਅਪਣੇ ਸਿਆਸੀ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦੌਰ ਬਣਿਆ।