ਨਿਜ ਕਰਿ ਦੇਖਿਓ ਜਗਤੁ ਮੈ ਕੋ ਕਾਹੂ ਕੋ ਨਾਹਿ ॥
ਨਾਨਕ ਥਿਰੁ ਹਰਿ ਭਗਤਿ ਹੈ ਤਿਹ ਰਾਖੋ ਮਨ ਮਾਹਿ ॥ਮਹਲਾ ੯ – ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ
ਸਲੋਕ ਅੰਗ ੧੪੨੯
ਮੈਂ ਜਗਤ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਝ ਕੇ ਹੀ ਹੁਣ ਤਕ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਇਥੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਭੀ ਸਦਾ ਲਈ ਆਪਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ।
ਇਥੇ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਤਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਹੀ ਹੈ, ਸੋ ਇਸ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪ੍ਰੋ ਰੱਖ !
30 ਜਨਵਰੀ1948 :-ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ:
1. ਘਟਨਾ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨ
30 ਜਨਵਰੀ 1948 ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 5:17 ਵਜੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਿਰਲਾ ਹਾਊਸ (ਹੁਣ ਗਾਂਧੀ ਸਿਮ੍ਰਿਤੀ) ਵਿਖੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਭਾ ਲਈ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ।
2. ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਘਟਨਾ
ਜਦੋਂ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਭੀੜ ਵਿੱਚੋਂ ਨੱਥੂਰਾਮ ਗੋਡਸੇ ਨਾਮ ਦਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਨੇੜਿਓਂ ਆਪਣੇ ਪਿਸਤੌਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਗੋਲੀਆਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿੱਚੋਂ ਆਖਰੀ ਸ਼ਬਦ “ਹੇ ਰਾਮ” ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਉਹ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ।
3. ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੋਗ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ। ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਪੰਡਿਤ ਜਵਾਹਰ ਲਾਲ ਨਹਿਰੂ ਨੇ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਰੇਡੀਓ ‘ਤੇ ਭਾਵੁਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ:
“ਦੋਸਤੋ ਅਤੇ ਸਾਥੀਓ, ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚੋਂ ਰੋਸ਼ਨੀ ਚਲੀ ਗਈ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨੇਰਾ ਹੈ… ਸਾਡੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇਤਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਬਾਪੂ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ, ਹੁਣ ਨਹੀਂ ਰਹੇ।”
4. ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ
ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ 31 ਜਨਵਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਯਮੁਨਾ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਅੱਜ ‘ਰਾਜਘਾਟ’ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ ਸਨ।
5. ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ
ਮਹਾਤਮਾ ਗਾਂਧੀ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ (30 ਜਨਵਰੀ) ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ‘ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਵਸ’ ਵਜੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਏਕਤਾ ਲਈ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਨਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤੀਆਂ।