ਅੰਤਰਿ ਮੈਲੁ ਜੇ ਤੀਰਥ ਨਾਵੈ ਤਿਸੁ ਬੈਕੁੰਠ ਨ ਜਾਨਾਂ ||
ਲੋਕ ਪਤੀਣੇ ਕਛੂ ਨ ਹੋਵੈ ਨਾਹੀ ਰਾਮੁ ਅਯਾਨਾ ||
ਪੂਜਹੁ ਰਾਮੁ ਏਕੁ ਹੀ ਦੇਵਾ ॥ਸਾਚਾ ਨਾਵਣੁ ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ਜਲ ਕੈ ਮਜਨਿ ਜੇ ਗਤਿ ਹੋਵੈ ਨਿਤ ਨਿਤ ਮੇਂਡੁਕ ਨਾਵਹਿ ॥ਜੈਸੇ ਮੇਂਡੁਕ ਤੈਸੇ ਓਇ ਨਰ ਫਿਰਿ ਫਿਰਿ ਜੋਨੀ ਆਵਹਿ ॥੨॥ਮਨਹੁ ਕਠੋਰੁ ਮਰੈ ਬਾਨਾਰਸਿ ਨਰਕੁ ਨ ਬਾਂਚਿਆ ਜਾਈ ॥ਹਰਿ ਕਾ ਸੰਤੁ ਮਰੈ ਹਾੜੰਬੈ ਤ ਸਗਲੀ ਸੈਨ ਤਰਾਈ ॥३॥ਦਿਨਸੁ ਨ ਰੈਨਿ ਬੇਦੁ ਨਹੀ ਸਾਸਤ੍ਰ ਤਹਾ ਬਸੈ ਨਿਰੰਕਾਰਾ ॥ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਨਰ ਤਿਸਹਿ ਧਿਆਵਹੁ ਬਾਵਰਿਆ ਸੰਸਾਰਾ ॥੪॥੪॥੩੭॥
ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ
ਰਾਗ ਆਸਾ, ੪੮੪
ਜੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੈਲ ਵੀ ਟਿਕੀ ਰਹੇ ਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਨਹਾਉਂਦੇ ਰਹੋ ਤਾਂ ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਣਾ |
ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਭਗਤ ਬਣ ਕੇ ਪਤੀਜਿਆਂ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਹਰੇਕ ਗੱਲ ਜਾਨਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅੰਞਾਣਾ ਨਹੀਂ ਹੈ |
28 ਅਗਸਤ 1604: ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਲਿਖਾਈ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ
28 ਅਗਸਤ 1604 ਦਾ ਦਿਨ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਰੂਹਾਨੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਤਿਅੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਲਾਸਾਨੀ ਦਿਹਾੜੇ ਵਜੋਂ ਦਰਜ ਹੈ। ਪੰਚਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਅਤੇ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਹੇਠ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਸਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਰੋਵਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਾਵਨ ‘ਸ਼੍ਰੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ’ ਦੀ ਲਿਖਾਈ ਦਾ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਚਾਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ—ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ—ਦੀ ਇਲਾਹੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਭਗਤਾਂ, ਸੰਤਾਂ ਤੇ ਭੱਟਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ, ਭਗਤ ਫਰੀਦ ਜੀ, ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ, ਭਗਤ ਨਾਮਦੇਵ ਜੀ) ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਸੰਕਲਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਇਲਾਹੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਕਲਮਬੱਧ ਕਰਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ ਜੀ ਨੇ ਨਿਭਾਈ।
28 ਅਗਸਤ 1604 ਨੂੰ ਲਿਖਾਈ ਦਾ ਕਾਰਜ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ ਪਾਵਨ ਸਰੂਪ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਜਿਲਦਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲਈ ਅੰਤਿਮ ਤਿਆਰੀਆਂ ਸੁਚਾਰੂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਅਤਿਅੰਤ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਿਆਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇਹਧਾਰੀ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਕੇ ਕੇਵਲ ‘ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ’ ਨਾਲ ਜੁੜਨ ਦਾ ਅਮਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਪਾਵਨ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜਾਤ, ਧਰਮ, ਨਸਲ ਜਾਂ ਖੇਤਰ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੇਵਲ ਸੱਚ, ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਰੱਬੀ ਇਲਾਹੀ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਕਾਰਜ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵੱਖਰਾ ਰੂਹਾਨੀ ਅਧਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਊਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ ਸਰਬ-ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੀ ਅਮਰ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਗਈ।
28 ਅਗਸਤ 1604 ਦਾ ਇਹ ਗੁਰੂ-ਇਤਿਹਾਸ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਸੱਚਾ ਗੁਰੂ ਕੇਵਲ ‘ਸ਼ਬਦ’ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨ, ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਸਾਏ ਸੱਚ ਦੇ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।