ਸਲੋਕ ਮਃ ੩
ਮਨਿ ਪਰਤੀਤਿ ਨ ਆਈਆ ਸਹਜਿ ਨ ਲਗੋ ਭਾਉ ||
ਸਬਦੈ ਸਾਦੁ ਨ ਪਾਇਓ ਮਨਹਠਿ ਕਿਆ ਗੁਣ ਗਾਇ || ਨਾਨਕ ਆਇਆ ਸੋ ਪਰਵਾਣੁ ਹੈ ਜਿ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਚਿ ਸਮਾਇ ॥੧॥
ਮਹਲਾ ੩ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ
ਬਿਹਾਗੜਾ, ੫੪੯
ਜੇ ਮਨ ਵਿਚ ਹਰੀ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਨਾ ਆਈ ਤੇ ਅਡੋਲਤਾ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਨਾ ਲਗਾ । ਜੇ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਰਸ ਨਾਹ ਲਭਾ ਤਾ ਮਨ ਦੇ ਹਠ ਨਾਲ ਸਿਫਤਿ ਸਾਲਾਹ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ?ਹੇ ਨਾਨਕ! (ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ) ਜੰਮਿਆ ਉਹ ਜੀਵ ਮੁਬਾਰਿਕ ਹੈ ਜੋ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮੁਖ ਰਹਿ ਕੇ ਸੱਚ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਏ ।
25 ਫਰਵਰੀ 1921 :- ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੇਰ ਸਾਹਿਬ, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚੋਂ ਮਹੰਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸੰਭਾਲਿਆ
5 ਫਰਵਰੀ 1921 ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਜਥਿਆਂ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੇਰ ਸਾਹਿਬ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵਿੱਚੋਂ ਵਿਭਚਾਰੀ ਮਹੰਤਾਂ ਨੂੰ ਕੱਢ ਕੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖੂਨੀ ਸਾਕੇ (20 ਫਰਵਰੀ 1921) ਤੋਂ ਮਹਿਜ਼ ਪੰਜ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਵਾਪਰੀ ਸੀ।
ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਈ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਰੋਸ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਾਕੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਹਕੂਮਤ ਅਤੇ ਮਹੰਤ ਦੋਵੇਂ ਡਰ ਗਏ ਸਨ। ਅਕਾਲੀ ਜਥਿਆਂ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹੁਣ ਬਿਨਾਂ ਦੇਰੀ ਕੀਤੇ ਬਾਕੀ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੰਥਕ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੇਠ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਵੇ। ਹੇਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਹੰਤ ਵੀ ਬਦਚਲਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਇਲਾਕੇ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਗੁੱਸਾ ਸੀ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਹੇਰ ਸਾਹਿਬ ਛੇਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਚਰਨ-ਛੋਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਰੁਕੇ ਸਨ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਕਾਬਜ਼ ਮਹੰਤ ਗੁਰਮਤਿ ਮਰਯਾਦਾ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਫਰੀ ਹੋ ਕੇ ਅਕਾਲੀ ਜਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪਏ। 25 ਫਰਵਰੀ 1921 ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਜਥਾ ਹੇਰ ਸਾਹਿਬ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਹਸ਼ਰ ਦੇਖ ਕੇ ਹੇਰ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮਹੰਤ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਖੂਨ-ਖਰਾਬੇ ਦੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਹੰਤ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸੰਭਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਇਹ ਘਟਨਾ ਸਾਬਤ ਕਰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਹੁਣ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਜਾਗ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਕਈ ਹੋਰ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਮਹੰਤ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕਬਜ਼ੇ ਛੱਡ ਕੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗੇ।