ਗਉੜੀ ਮਹਲਾ ੫ ||
ਡਰਿ ਡਰਿ ਮਰਤੇ ਜਬ ਜਾਨੀਐ ਦੂਰਿ ||
ਡਰੁ ਚੂਕਾ ਦੇਖਿਆ ਭਰਪੂਰਿ ||
ਸਤਿਗੁਰ ਅਪਨੇ ਕਉ ਬਲਿਹਾਰੈ ॥ਛੋਡਿ ਨ ਜਾਈ ਸਰਪਰ ਤਾਰੈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ਦੂਖੁ ਰੋਗੁ ਸੋਗੁ ਬਿਸਰੈ ਜਬ ਨਾਮੁ ॥ਸਦਾ ਅਨੰਦੁ ਜਾ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਮੁ ॥੨॥ਬੁਰਾ ਭਲਾ ਕੋਈ ਨ ਕਹੀਜੈ ॥ਛੋਡਿ ਮਾਨੁ ਹਰਿ ਚਰਨ ਗਹੀਜੈ ॥੩॥ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਗੁਰ ਮੰਤ੍ਰੁ ਚਿਤਾਰਿ ॥ਸੁਖੁ ਪਾਵਹਿ ਸਾਚੈ ਦਰਬਾਰਿ ॥੪॥੩੨॥੧੦੧॥
ਮਹਲਾ ੫ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ
ਗਉੜੀ, ੧੮੬
ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਅਸੀ ਇਹ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕਿਤੇ ਦੂਰ ਵਸਦਾ ਹੈ ਉਤਨਾ ਚਿਰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁਖ ਰੋਗ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਆਤਮਕ ਮੌਤ ਮਰਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ |
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ ਦੇਖ ਲਿਆ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸਾਰਾ ਡਰ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ |
23 ਸਤੰਬਰ 1998: ਗਿਆਨੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਦਾ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ
23 ਸਤੰਬਰ 1998 ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਅਤੇ ਢਾਡੀ ਕਲਾ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਹਸਵਾਰ ਗਿਆਨੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਸੰਸਾਰਕ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਗਏ। ਗਿਆਨੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਦਾ ਜਨਮ 7 ਅਗਸਤ 1909 ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਕਾਦੀਵਿੰਡ, ਤਹਿਸੀਲ ਕਸੂਰ (ਜੋ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ) ਵਿਖੇ ਮਾਤਾ ਜੱਸ ਕੌਰ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁਢਲੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗਿਆਨੀ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਪਾਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਸਾਹਿਤਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਲੇਖਣੀ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਦਿਖਾਉਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਗਿਆਨੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਰਸੇ ਨੂੰ ਜਨ-ਜਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਲਈ ਢਾਡੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੁੱਖ ਮਾਧਿਅਮ ਬਣਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਢਾਡੀ ਜੱਥੇ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁਚੱਜੀ ਆਵਾਜ਼, ਜੋਸ਼ੀਲੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਵਿਆਖਿਆ ਨਾਲ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ‘ਤੇ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਛੱਡੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਈਆਂ ਵਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਅਤੇ ਕਾਵਿਕ ਰਸ ਦਾ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੁਮੇਲ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੋਤਿਆਂ ਅੰਦਰ ਬੀਰ ਰਸ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅਕੀਦਤ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।
ਢਾਡੀ ਕਲਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਖੋਜ ਅਤੇ ਲੇਖਣੀ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਉਥਾਨ ਅਤੇ ਪਤਨ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਕਈ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਪੁਸਤਕਾਂ ਲਿਖੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਬਣਿਆ’, ‘ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਗਿਆ’, ‘ਦੁਖੀਏ ਮਾਂ-ਪੁੱਤ’ ਅਤੇ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ’ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇਤਿਹਾਸਿਕ ਲਿਖਤਾਂ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਸੇ ਕਲਪਨਾ ਜਾਂ ਅਤਿਕਥਨੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਿਰਪੱਖ ਅਤੇ ਸਰਲ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਤੱਥਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਗਿਆਨੀ ਸੋਹਣ ਸਿੰਘ ਸੀਤਲ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਵਲਕਾਰੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਉੱਘੇ ਨਾਮ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਜੁੱਗ ਬਦਲ ਗਿਆ’, ‘ਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਖੂਹ’, ‘ਸੱਭਰਾਂਓ’, ‘ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ ਪੰਜਾਬ’ ਅਤੇ ‘ਜੰਗ ਜਾਂ ਅਮਨ’ ਵਰਗੇ ਯਾਦਗਾਰੀ ਨਾਵਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਵਲ ‘ਜੁੱਗ ਬਦਲ ਗਿਆ’ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ 1974 ਵਿੱਚ ‘ਸਾਹਿਤ ਅਕਾਦਮੀ ਪੁਰਸਕਾਰ’ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। 23 ਸਤੰਬਰ 1998 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਕਾਲ ਚਲਾਣੇ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ, ਢਾਡੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰੀ ਦੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯੁੱਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ।