ਨਟ ਪੜਤਾਲ ਮਹਲਾ ੫
ਕੋਊ ਹੈ ਮੇਰੋ ਸਾਜਨੁ ਮੀਤੁ ॥ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਸੁਨਾਵੈ ਨੀਤ ॥
ਬਿਨਸੈ ਦੁਖੁ ਬਿਪਰੀਤਿ ॥ਸਭੁ ਅਰਪਉ ਮਨੁ ਤਨੁ ਚੀਤੁ ॥
ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਆਪਨ ਕੀਤ ॥ਸੰਗਿ ਚਰਨ ਕਮਲ ਮਨੁ ਸੀਤ ॥
ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਹਰਿ ਜਸੁ ਦੀਤ ॥੧।। ਹਰਿ ਭਜਿ ਜਨਮੁ ਪਦਾਰਥੁ ਜੀਤ ॥
ਕੋਟਿ ਪਤਿਤ ਹੋਹਿ ਪੁਨੀਤ ॥ ਨਾਨਕ ਦਾਸ ਬਲਿ ਬਲਿ ਕੀਤ ।।
ਮਹਲਾ ੫ : ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ
ਰਾਗ ਨਟ ਨਾਰਾਇਣ ਅੰਗ ੯੮੦
ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਲੱਭਦਾ ਹੈ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਸੱਜਣ ਮਿੱਤਰ, ਜਿਹੜਾ ਸਦਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਾਂਦਾ ਰਹੇ ।
ਨਾਮ ਦੀ ਬਰਕਤਿ ਨਾਲ ਭੈੜੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ।ਜੇ ਕੋਈ ਹਰਿ-ਨਾਮ ਸੁਣਾਣ ਵਾਲਾ ਸੱਜਣ ਮਿਲ ਪਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਮਨ ਆਪਣਾ ਤਨ ਆਪਣਾ ਚਿੱਤ ਸਭ ਕੁਝ ਸਦਕੇ ਕਰ ਦਿਆਂ !
ਕੋਈ ਵਿਰਲਾ ਹੀ (ਲੱਭਦਾ) ਹੈ (ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ) ਆਪਣਾ ਬਣਾ ਲਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ , ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਮਨ ਜੋੜ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ।
ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸਿਫ਼ਤ-ਸਾਲਾਹ (ਦੀ ਦਾਤਿ) ਦਿੱਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ । ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪ ਕੇ ਕੀਮਤੀ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਕਾਮਯਾਬ ਬਣਾ ਲਈਦਾ ਹੈ ।
(ਨਾਮ ਜਪ ਕੇ) ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਵਿਕਾਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਨਾਨਕ! (ਨਾਮ ਜਪਣ ਵਾਲੇ ਅਜਿਹੇ) ਦਾਸ ਤੋਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਦਕੇ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ।
22 ਜਨਵਰੀ 1666 :- ਸ਼ਾਹ ਜਹਾਨ ਦੀ ਕੈਦ ਅਤੇ ਦਰਦਨਾਕ ਮੌਤ ।
22 ਜਨਵਰੀ 1666 ਨੂੰ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੇ ਆਗਰਾ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਆਖਰੀ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਕੋਈ ਸਧਾਰਨ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਕੈਦ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜ਼ਿੱਲਤ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਸੀ। 1658 ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਬਿਮਾਰ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਗੱਦੀ ਲਈ ਖ਼ੂਨੀ ਜੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ ਅਤੇ ਮਾਰ ਕੇ ਸੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੂੰ ਆਗਰਾ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ‘ਮੁਸੰਮਨ ਬੁਰਜ’ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕੈਦ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੀਮਤ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਹਰ ਹਰਕਤ ‘ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸਹਾਰਾ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਜਹਾਂਆਰਾ ਬੇਗਮ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਆਪਣੀ ਬੁਰਜ ਦੀ ਖਿੜਕੀ ਵਿੱਚੋਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਬਣਵਾਇਆ ਸੀ।
ਜਨਵਰੀ 1666 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਿਹਤ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਿਗੜ ਗਈ। 22 ਜਨਵਰੀ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ, 74 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਹੀ ਸ਼ਾਨੋ-ਸ਼ੌਕਤ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇਹ ਨੂੰ ਕਿਲੇ ਦੀ ਇੱਕ ਕੰਧ ਤੋੜ ਕੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬੜੀ ਸਾਦਗੀ ਨਾਲ ਕਿਸ਼ਤੀ ਰਾਹੀਂ ਤਾਜ ਮਹਿਲ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੁਮਤਾਜ਼ ਦੀ ਕਬਰ ਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਕੋਲ ਉਸ ਨੂੰ ਦਫ਼ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਨਾਲ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਉਸ ਯੁੱਗ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ‘ਕਲਾ ਅਤੇ ਇਮਾਰਤਸਾਜ਼ੀ ਦਾ ਸੁਨਹਿਰੀ ਕਾਲ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਔਰੰਗਜ਼ੇਬ ਦੇ ਕੱਟੜਵਾਦੀ ਰਾਜ ਦੀ ਮੁਕੰਮਲ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।