ਸਲੋਕੁ ॥
ਞਤਨ ਕਰਹੁ ਤੁਮ ਅਨਿਕ ਬਿਧਿ ਰਹਨੁ ਨ ਪਾਵਹੁ ਮੀਤ ॥
ਜੀਵਤ ਰਹਹੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਭਜਹੁ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਪਰੀਤਿ ॥੧॥
ਮਹਲਾ ੫ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ
ਅੰਗ : ੨੫੫
ਹੇ ਮਿਤ੍ਰ! (ਬੇ-ਸ਼ਕ) ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜਤਨ ਤੁਸੀ ਕਰ ਵੇਖੋ, (ਇਥੇ ਸਦਾ ਲਈ) ਟਿਕੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ।
ਹੇ ਨਾਨਕ! (ਆਖ-) ਜੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਪਾਵੋਗੇ, ਜੇ ਸਦਾ ਹਰੀ-ਨਾਮ ਸਿਮਰੋਗੇ, ਤਾਂ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਮਿਲੇਗਾ ॥੧॥
22 ਅਗਸਤ 1922 : ਅਕਾਲੀ ਮੋਰਚਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸੰਘਰਸ਼
22 ਅਗਸਤ ਦਾ ਦਿਨ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਲਾਏ ਗਏ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਮੋਰਚਿਆਂ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਲਈ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1920ਵਿਆਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਜਦੋਂ ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ਨੂੰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟ ਮਹੰਤਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਅੰਦੋਲਨ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ 22 ਅਗਸਤ ਦੇ ਦਿਨ ਅਕਾਲੀ ਜੋਧਿਆਂ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੇ ਜੱਥਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੋਰਚਿਆਂ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ।
ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਇਸ ਰੂਹਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਲਈ ਸਖ਼ਤ ਨਾਕੇਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ‘ਤੇ ਲਾਠੀਚਾਰਜ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। 22 ਅਗਸਤ ਦੇ ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹਿੰਸਾ ਕੀਤੇ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ, ਅਤਿਅੰਤ ਸਬਰ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਜ਼ੁਲਮਾਂ ਨੂੰ ਸਹਾਰਿਆ।
ਇਹ ਘਟਨਾ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਿਤ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਸੱਚ, ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਅਤੇ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਇਸ ਅਡੋਲ ਹੌਸਲੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਦੀ ਨੈਤਿਕ ਹਾਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਮਰਪਣ ਦੀ ਗੂੰਜ ਪਹੁੰਚਾਈ।
22 ਅਗਸਤ ਦਾ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਏਕਤਾ, ਗੁਰੂ ਉੱਤੇ ਅਥਾਹ ਭਰੋਸੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਮਰਾਜ ਦੇ ਜਬਰ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਪੰਥਕ ਏਕਤਾ, ਅਣਖ ਅਤੇ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸੰਭਾਲ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਮਰ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦਾ ਹੈ।