ਹਰਿ ਤੇਰੀ ਸਭ ਕਰਹਿ ਉਸਤਤਿ ਜਿਨਿ ਫਾਥੇ ਕਾਢਿਆ ॥ਹਰਿ ਤੁਧਨੋ ਕਰਹਿ ਸਭ ਨਮਸਕਾਰੁ ਜਿਨਿ ਪਾਪੈ ਤੇ ਰਾਖਿਆ ॥ਹਰਿ ਨਿਮਾਣਿਆ ਤੂੰ ਮਾਣੁ ਹਰਿ ਡਾਢੀ ਹੂੰ ਤੂੰ ਡਾਢਿਆ॥
ਹਰਿ ਅਹੰਕਾਰੀਆ ਮਾਰਿ ਨਿਵਾਏ ਮਨਮੁਖ ਮੂੜ ਸਾਧਿਆ ॥
ਹਰਿ ਭਗਤਾ ਦੇਇ ਵਡਿਆਈ ਗਰੀਬ ਅਨਾਥਿਆ ॥੧੭॥
ਮਹਲਾ ੪ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ
ਅੰਗ : ੯੦
ਹੇ ਭਾਈ! ਪ੍ਰਭੂ ਅਹੰਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਭਾਵ, ਬਿਪਤਾ ਵਿਚ ਪਾ ਕੇ ਨਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੂਰਖ ਮਨਮੁਖਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਰਾਹੇ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।ਪ੍ਰਭੂ ਗਰੀਬ ਤੇ ਅਨਾਥ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ ॥
20 ਜੁਲਾਈ 1814 :- ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਫ਼ੌਜਾਂ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ।
੨੦ ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਇਹ ਮੁਹਿੰਮ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਫ਼ਤਿਹ ਕਰਨ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਹਾਦਰੀ ਦਿਖਾਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਖ਼ਰਾਬ ਮੌਸਮ, ਬਰਫ਼ਬਾਰੀ ਅਤੇ ਰਸਦ ਦੀ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਇਸ ਵਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਫ਼ਲਤਾ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕੀ ਅਤੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣਾ ਪਿਆ, ਪਰ ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਤਜਰਬਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਸਦਕਾ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਕਸ਼ਮੀਰ ‘ਤੇ ਖ਼ਾਲਸਈ ਝੰਡਾ ਝੁਲਾਇਆ ਗਿਆ।
੨੦ ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਇਸ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਮਹਾਨ ਜਰਨੈਲ ਦੀਵਾਨ ਮੋਹਕਮ ਚੰਦ ਜੀ ਨੇ ਬਿਮਾਰ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਰਣਨੀਤਿਕ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਭੇਜੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤਰੇ ਦੀਵਾਨ ਰਾਮ ਦਿਆਲ ਨੂੰ ਅਗਵਾਈ ਸੌਂਪੀ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਮੁਗ਼ਲਾਨੀ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਚੌਕੀਆਂ ‘ਤੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਈ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤਹਿਸ-ਨਹਿਸ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਅਫ਼ਗਾਨੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇਸ ਦਲੇਰੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਤਾਂ ਹੱਕੀ-ਬੱਕੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਉਠਾਉਣਾ ਪਿਆ।
ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਦਿਨ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਰਣਨੀਤਿਕ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੁੜਨਾ ਪਿਆ, ਪਰ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਟੁੱਟਣ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ੨੦ ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਇਸ ਡਾਇਰੀ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਸੈਨਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਾਂਜਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦੇ ਪੈਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਖੜ ਗਏ ਅਤੇ ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਸਦਾ ਲਈ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਈ।
ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਪਹਾੜੀ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਰਵੱਈਏ ਨੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਸਥਾਨਕ ਸ਼ਾਸਕਾਂ ਨੇ ਐਨ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨਾਂ ਦਾ ਗੁਪਤ ਸਾਥ ਦੇ ਕੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਰਸਤਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਸ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੀਆਂ ਮੁਹਿੰਮਾਂ ਲਈ ਖ਼ੁਫ਼ੀਆ ਤੰਤਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
ਇਸ ਮੁਹਿੰਮ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰਾਜਾ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬਹਾਦਰ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜਗੀਰਾਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ੨੦ ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਇਹ ਅਸਫ਼ਲਤਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਸਬਕ ਸਾਬਤ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਪਹਾੜੀ ਜੰਗ ਦੇ ਤੌਰ-ਤਰੀਕਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਸ਼ਮੀਰ ਜਿੱਤਣ ਦਾ ਰਾਹ ਪੱਧਰਾ ਕੀਤਾ।