ਸਲੋਕ ਮਃ ੧ ॥
ਗਿਆਨ ਵਿਹੂਣਾ ਗਾਵੈ ਗੀਤ ॥ਭੁਖੇ ਮੁਲਾਂ ਘਰੇ ਮਸੀਤਿ ॥ਮਖਟੂ ਹੋਇ ਕੈ ਕੰਨ ਪੜਾਏ ॥ਫਕਰੁ ਕਰੇ ਹੋਰੁ ਜਾਤਿ ਗਵਾਏ ॥ਗੁਰੁ ਪੀਰੁ ਸਦਾਏ ਮੰਗਣ ਜਾਇ ॥ਤਾ ਕੈ ਮੂਲਿ ਨ ਲਗੀਐ ਪਾਇ ॥
ਘਾਲਿ ਖਾਇ ਕਿਛੁ ਹਥਹੁ ਦੇਇ ॥
ਨਾਨਕ ਰਾਹੁ ਪਛਾਣਹਿ ਸੇਇ ॥੧॥
ਮਹਲਾ ੧ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ
ਅੰਗ : ੧੨੪੫
ਸਾਨੂੰ ਕੇਵਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਰਟਣ ਦੀ ਬਜਾਏ, ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਕਿਰਤ-ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਕਰਕੇ ਛਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਅਜਿਹੇ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਪਾਉਣ ਦਾ ਸੱਚਾ ਮਾਰਗ ਪਛਾਣਦੇ ਹਨ।
19 ਸਤੰਬਰ 1708: ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ
ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਸੂਬੇਦਾਰ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੇ ਦਸਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਦੋ ਪਠਾਨਾਂ (ਜਮਸ਼ੇਦ ਖਾਨ ਅਤੇ ਵਾਸਿਲ ਬੇਗ) ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਾਂਦੇੜ ਭੇਜਿਆ। ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਕੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਅਤੇ ਸਰਹਿੰਦ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਅੱਤਿਆਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਵਾਉਣਗੇ। ਆਪਣੇ ਬਚਾਅ ਲਈ ਵਜ਼ੀਰ ਖਾਨ ਨੇ ਇਹ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚੀ।
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਠਾਨ ਨਾਂਦੇੜ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦਾ ਭੇਸ ਧਾਰ ਕੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਲੱਗੇ। 19 ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਇੱਕ ਸ਼ਾਮ, ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਆਪਣੇ ਤੰਬੂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਸਿੰਘ ਕੁਝ ਦੂਰੀ ‘ਤੇ ਸੀ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਠਾਨਾਂ ਨੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ‘ਤੇ ਛੁਰੇ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਮਲਾ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾਨ ਨਾਲ ਪਲਟਵਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹਮਲਾਵਰ ਜਮਸ਼ੇਦ ਖਾਨ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਦੂਜੇ ਪਠਾਨ ਵਾਸਿਲ ਬੇਗ ਨੇ ਭੱਜਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬਾਹਰ ਪਹਿਰਾ ਦੇ ਰਹੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਢੇਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪੇਟ ‘ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖ਼ਮ ਆਇਆ। ਹਮਲੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਦਿਆਂ ਹੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਬਹਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਹੀ ਹਕੀਮਾਂ ਅਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਡਾਕਟਰ ਮਿਸਟਰ ਕੋਲ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਭੇਜਿਆ। ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਟਾਂਕੇ ਲਗਾਏ।
ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਕਮਾਨ ‘ਤੇ ਚਿੱਲਾ ਚਾੜ੍ਹਿਆ, ਤਾਂ ਜ਼ਖ਼ਮ ਦੇ ਟਾਂਕੇ ਉੱਧੜ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਹਾਲਤ ਮੁੜ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਤਾਗੱਦੀ ਸੌਂਪੀ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਜ਼ੁਲਮੀ ਰਾਜ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਕੀਤਾ।