ਜਬ ਲਗੁ ਮੇਰੀ ਮੇਰੀ ਕਰੈ ॥ਤਬ ਲਗੁ ਕਾਜੁ ਏਕੁ ਨਹੀ ਸਰੈ ॥ਜਬ ਮੇਰੀ ਮੇਰੀ ਮਿਟਿ ਜਾਇ ॥ਤਬ ਪ੍ਰਭ ਕਾਜੁ ਸਵਾਰਹਿ ਆਇ ॥੧॥ਐਸਾ ਗਿਆਨੁ ਬਿਚਾਰੁ ਮਨਾ ॥ਹਰਿ ਕੀ ਨ ਸਿਮਰਹੁ ਦੁਖ ਭੰਜਨਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ਜਬ ਲਗ ਸਿੰਘ ਰਹੈ ਬਨ ਮਾਹਿ ॥
ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ
ਅੰਗ, ੧੩੬੦
ਜਦ ਤੱਕ ਬੰਦਾ ਲੋਭ ਵਸ ਹੋ ਕੇ “ਮੇਰੀ-ਮੇਰੀ” ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਤਕ ਇਸ ਦਾ (ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦਾ) ਇੱਕ ਭੀ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੌਰਦਾ।
ਜਦੋਂ ਇਸ ਦੀ ਇਹ ਵਾਸਨਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ (ਇਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ) ਵੱਸ ਕੇ ਜੀਵਨ-ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।
19 ਮਈ 1940:- ਖਾਲਸਾ ਰਾਜ ਮੁੜ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਦੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਤੋਂ ਮੰਗ ।
ਮਾਰਚ 1940 ਵਿੱਚ ਮੁਹੰਮਦ ਅਲੀ ਜਿਨਾਹ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਇਲਾਕਿਆਂ (ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਪੰਜਾਬ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ) ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਦੇਸ਼ ‘ਪਾਕਿਸਤਾਨ’ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਮਤਾ ਪਾਸ ਕੀਤਾ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿੱਖ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੀਮਤ ‘ਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਹੋਂਦ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।
ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਇਸ ਕਦਮ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲਈ 19 ਮਈ 1940 ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਿੱਖ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਇਕੱਠ ਕੀਤਾ।
ਮੁੱਖ ਦਲੀਲ: ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਸਟਰ ਤਾਰਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਨੇਤਾ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ) ਨੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ 1849 ਵਿੱਚ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ (ਸਿੱਖ ਸਾਮਰਾਜ) ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਾਜ ਖੋਹਿਆ ਸੀ।
ਮੰਗ (The Demand): ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਆਜ਼ਾਦ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ‘ਪਾਕਿਸਤਾਨ’ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਰਾਜ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਆਜ਼ਾਦ ਸਿੱਖ ਰਾਜ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ‘ਆਜ਼ਾਦ ਪੰਜਾਬ’ ਜਾਂ ‘ਸਿੱਖਸਤਾਨ’ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ) ਕਾਇਮ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।
ਸਿੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਸ ਰਣਨੀਤੀ ਮੁਤਾਬਕ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਫਿਰਕੇ (ਹਿੰਦੂ, ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਾਂ ਸਿੱਖ) ਦੀ ਪੂਰਨ ਬਹੁਗਿਣਤੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਕੋਲ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਦੀ ਚਾਬੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਉਹ ਇਲਾਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਆਬਾਦੀ, ਇਤਿਹਾਸਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਸਨ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ (ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ) ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਮੰਗ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੀ ‘ਪਾੜੋ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ’ ਦੀ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਤੇ ਮੁਸਲਿਮ ਲੀਗ ਦੇ ਵੱਡੇ ਸਿਆਸੀ ਦਬਾਅ ਕਾਰਨ ਅਖੀਰ 1947 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਦੋ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਵਰਗੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜਨਾ ਪਿਆ।