ਤਾ ਕਾ ਕਹਿਆ ਦਰਿ ਪਰਵਾਣੁ ॥ਬਿਖੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਦੁਇ ਸਮ ਕਰਿ ਜਾਣੁ ॥੧॥
ਕਿਆ ਕਹੀਐ ਸਰਬੇ ਰਹਿਆ ਸਮਾਇ ||
ਜੋ ਕਿਛੁ ਵਰਤੈ ਸਭ ਤੇਰੀ ਰਜਾਇ ||
ਪ੍ਰਗਟੀ ਜੋਤਿ ਚੁਕਾ ਅਭਿਮਾਨੁ ॥ਸਤਿਗੁਰਿ ਦੀਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ॥੨॥ਕਲਿ ਮਹਿ ਆਇਆ ਸੋ ਜਨੁ ਜਾਣੁ ॥ਸਾਚੀ ਦਰਗਹ ਪਾਵੈ ਮਾਣੁ ॥੩॥ਕਹਣਾ ਸੁਨਣਾ ਅਕਥ ਘਰਿ ਜਾਇ ॥ਕਥਨੀ ਬਦਨੀ ਨਾਨਕ ਜਲਿ ਜਾਇ ॥੪॥੫॥
ਮਹਲਾ ੧ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਜੀ
ਪ੍ਰਭਾਤੀ, ੧੩੨੮
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵਾਪਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਇਹ ਸਭ ਮਾਲਕ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਵਾਪਰ ਰਿਹਾ ਹੈ |
ਇਥੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਜੋ ਵੀ ਵਾਪਰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਜੇਕਰ ਸਾਨੂੰ ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਉਹ ਕੇਵਲ ਤੇਰੀ ਰਜਾ ਵਿਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ |
16 ਜੁਲਾਈ 1625 :- ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰੋਪੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹਿਲੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।
੧੬ ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਸਵੇਰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਮੀਰੀ-ਪੀਰੀ (ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀ ਇਨਕਲਾਬ) ਦੇ ਪੰਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਦਿਨ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰੀ। ਪੰਜਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਛੇਵੇਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਘੋੜਸਵਾਰੀ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮੁਗ਼ਲ ਹਕੂਮਤ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਰੜਕਣ ਲੱਗੀ। ਇਸੇ ਖਿੱਚੋਤਾਣ ਦੇ ਚਲਦਿਆਂ ੧੬ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤੇ ਨਾਲ ਸਿੱਧਾ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ।
ਸਿੱਖ ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ: ੧੬ ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਮੁਗ਼ਲ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਵੱਧਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਹਮਲਾਵਰ ਰੁਖ਼ ਅਪਣਾਇਆ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਦੇ ਲਾਡਲੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਪੂਰੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਲੜਾਈ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਕਾਰਤ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਦਿਖਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਹੁਣ ਸਿਰਫ਼ ਭਗਤੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸ਼ਕਤੀ (ਸ਼ਸਤਰ) ਚਲਾਉਣਾ ਵੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਰੋਪੜ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਆਗਮਨ: ੧੬ ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਆਪਣੇ ਸੂਰਬੀਰਾਂ ਸਮੇਤ ਰੋਪੜ ਦੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਵਧੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸਮਾਂ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਅਣਖ ਅਤੇ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨਾਲ ਜਿਊਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਕਾਰਵਾਈ ਨੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਅੰਦਰ ਗੁਰੂ-ਫ਼ੌਜ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਦਾ ਨਵਾਂ ਜਜ਼ਬਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ।
ਮੁਗ਼ਲ ਹਕੂਮਤ ਅੰਦਰ ਡਰ: ੧੬ ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਇਸ ਝੜਪ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਹ ਪਿਆ ਕਿ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਦਰਬਾਰਾਂ ਤੱਕ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਕਿ ਹੁਣ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਮੁੱਢਲੀ ਸੈਨਿਕ ਟੁਕੜੀ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ ਮੁਗ਼ਲਾਂ ਵਿਖੇ ਲੜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਚਾਰ ਵੱਡੀਆਂ ਜੰਗਾਂ (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ, ਮਹਿਰਾਜ ਅਤੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ) ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਅਧਾਰ ਬਣੀ।