ਹਮ ਅਵਗੁਣਿ ਭਰੇ ਏਕੁ ਗੁਣੁ ਨਾਹੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਛਾਡਿ ਬਿਖੈ ਬਿਖੁ ਖਾਈ ॥ਮਾਯਾ ਮੋਹ ਭਰਮ ਪੈ ਭੂਲੇ ਸੁਤ ਦਾਰਾ ਸਿਉ ਪ੍ਰੀਤਿ ਲਗਾਈ ॥
ਇਕੁ ਉਤਮ ਪੰਥੁ ਸੁਨਿਓ ਗੁਰ ਸੰਗਤਿ ਤਿਹ ਮਿਲੰਤ ਜਮ ਤ੍ਰਾਸ ਮਿਟਾਈ ॥ਇਕ ਅਰਦਾਸਿ ਭਾਟ ਕੀਰਤਿ ਕੀ ਗੁਰ ਰਾਮਦਾਸ ਰਾਖਹੁ ਸਰਣਾਈ ॥੪॥੫੮॥
ਭੱਟ ਕੀਰਤਿ ਜੀ
ਸਵਈਏ, ੧੪੦੬
ਅਸੀ ਅਉਗਣਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਇਕ ਵੀ ਗੁਣ ਨਹੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਛਡ ਕੇ ਅਸੀ ਜਹਿਰ ਖਾ ਰਹੇ ਹਾਂ |
ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਅਤੇ ਭਰਮ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਅਸੀ ਰਾਹ ਤੋ ਭੁਲੇ ਹੋਏ ਹਾਂ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ |
15 ਅਪ੍ਰੈਲ 1469- ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦਿਹਾੜਾ
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ੧੫ ਅਪ੍ਰੈਲ ੧੪੬੯ (ਵਿਸਾਖ ਸੁਦੀ ਤੀਜ) ਨੂੰ ਰਾਇ ਭੋਇ ਦੀ ਤਲਵੰਡੀ (ਹੁਣ ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ, ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਮਹਿਤਾ ਕਾਲੂ ਜੀ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿਪਤਾ ਜੀ ਸੀ। ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਦੁਨਿਆਵੀ ਖੇਡਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਪ੍ਰਭੂ-ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਪਾਂਧੇ ਕੋਲ ਪੜ੍ਹਨ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਪਾਂਧੇ ਨੂੰ ਹੀ ਅਸਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਅਤੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਦੇ ਅਰਥ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤੇ।
ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ: ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ੨੦ ਰੁਪਏ ਦੇ ਕੇ ਵਪਾਰ ਕਰਨ ਭੇਜਿਆ, ਪਰ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਪੈਸੇ ਭੁੱਖੇ ਸਾਧੂਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਛਕਾਉਣ ‘ਤੇ ਖਰਚ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ “ਸੱਚਾ ਸੌਦਾ” ਦੱਸਿਆ।
ਵੇਈਂ ਨਦੀ ਦਾ ਕੌਤਕ: ਸੁਲਤਾਨਪੁਰ ਲੋਧੀ ਵਿਖੇ ਮੋਦੀਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਆਪ ਜੀ ਵੇਈਂ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗਏ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਅਲੋਪ ਰਹੇ। ਉੱਥੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਇਲਾਹੀ ਨਾਅਰਾ ਦਿੱਤਾ— “ਨਾ ਕੋ ਹਿੰਦੂ ਨਾ ਮੁਸਲਮਾਨ”, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਇਨਸਾਨ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਭਰਮ-ਜਾਲ ਤੋੜਨ ਲਈ ਚਾਰ ਲੰਬੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਉਦਾਸੀਆਂ’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਮੱਕਾ, ਮਦੀਨਾ, ਸ਼੍ਰੀਲੰਕਾ, ਤਿਬੱਤ ਅਤੇ ਹਰਿਦੁਆਰ ਵਰਗੇ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਗਏ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਹਿਮਾਂ-ਭਰਮਾਂ, ਜਾਤ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਕਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਇੱਕ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਜੰਗ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਕ ਰੂਹਾਨੀ ਜੰਗ ਸੀ।
ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਨੀਂਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਅਸੂਲਾਂ ‘ਤੇ ਰੱਖੀ:
ਨਾਮ ਜਪੋ: ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਾਦ ਰੱਖੋ।
ਕਿਰਤ ਕਰੋ: ਹੱਥੀਂ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੀ ਕਮਾਈ ਕਰੋ।
ਵੰਡ ਛਕੋ: ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚੋਂ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੋ।
ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਸਾਹਿਬ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਨਗਰ ਵਸਾਇਆ। ਉੱਥੇ ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ‘ਸੰਗਤ ਤੇ ਪੰਗਤ’ (ਲੰਗਰ) ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਭਾਈ ਲਹਿਣਾ ਜੀ ਦੀ ਪਰਖ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ (ਗੁਰੂ ਅੰਗਦ ਦੇਵ ਜੀ) ਥਾਪਿਆ ਅਤੇ ੧੫੩੯ ਵਿੱਚ ਜੋਤੀ-ਜੋਤ ਸਮਾ ਗਏ।
“ਮਾਨਸ ਕੀ ਜਾਤ ਸਬੈ ਏਕੈ ਪਹਿਚਾਨਬੋ” ਅਤੇ “ਸੋ ਕਿਉ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨ”।ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰਤ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਹੈ।