ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਗੁਰੁ ਕਰਿ ਮਨ ਮੋਰ ॥ਗੁਰੂ ਬਿਨਾ ਮੈ ਨਾਹੀ ਹੋਰ ॥ਗੁਰ ਕੀ ਟੇਕ ਰਹਹੁ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ ॥ਜਾ ਕੀ ਕੋਇ ਨ ਮੇਟੈ ਦਾਤਿ ॥੧॥ਗੁਰੁ ਪਰਮੇਸਰੁ ਏਕੋ ਜਾਣੁ ॥ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੋ ਪਰਵਾਣੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
ਗੁਰ ਚਰਣੀ ਜਾ ਕਾ ਮਨੁ ਲਾਗੈ ||
ਦੂਖੁ ਦਰਦੁ ਭ੍ਰਮੁ ਤਾ ਕਾ ਭਾਗੈ ||
ਦੂਖੁ ਦਰਦੁ ਭ੍ਰਮੁ ਤਾ ਕਾ ਭਾਗੈ ॥ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਪਾਏ ਮਾਨੁ ॥ਗੁਰ ਊਪਰਿ ਸਦਾ ਕੁਰਬਾਨੁ ॥੨॥ਗੁਰ ਕਾ ਦਰਸਨੁ ਦੇਖਿ ਨਿਹਾਲ ॥ਗੁਰ ਕੇ ਸੇਵਕ ਕੀ ਪੂਰਨ ਘਾਲ ॥ਗੁਰ ਕੇ ਸੇਵਕ ਕਉ ਦੁਖੁ ਨ ਬਿਆਪੈ ॥ਗੁਰ ਕਾ ਸੇਵਕੁ ਦਹ ਦਿਸਿ ਜਾਪੈ ॥੩॥ਗੁਰ ਕੀ ਮਹਿਮਾ ਕਥਨੁ ਨ ਜਾਇ ॥ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਗੁਰੁ ਰਹਿਆ ਸਮਾਇ ॥ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਜਾ ਕੇ ਪੂਰੇ ਭਾਗ ॥ਗੁਰ ਚਰਣੀ ਤਾ ਕਾ ਮਨੁ ਲਾਗ ॥੪॥੬॥੮॥
ਮਹਲਾ ੫ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ
ਗੋਂਡ, ੮੬੪
ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਮਨੁਖ ਦਾ ਮਨ ਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਰੂਪ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਦੀ ਹਰੇਕ ਭਟਕਣਾ ਦੁਖਦਰਦ ਭਰਮ ਆਦਿ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਨੇ | ਇਸ ਲਈ ਸਦਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚ ਮਨ ਟਿਕਾਇਆ ਜਾਵੇ |
10 ਅਪ੍ਰੈਲ1846 -ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਲਈ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ।
ਸਭਰਾਂ ਦੀ ਜੰਗ ੧੦ ਫਰਵਰੀ ੧੮੪੬ ਨੂੰ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ੧੦ ਅਪ੍ਰੈਲ ਦੇ ਨੇੜੇ-ਤੇੜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਰਗਰਮ ਸਨ। ਇਹ ‘ਪਹਿਲੀ ਐਂਗਲੋ-ਸਿੱਖ ਜੰਗ’ ਦੀ ਆਖਰੀ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਲੜਾਈ ਸੀ।
ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਸਤਲੁਜ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸਭਰਾ ਗਏ ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੋਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਮੋਰਚਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਸਿਪਾਹੀ ਆਪਣੀ ਮਾਤ-ਭੂਮੀ ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਜ਼ਬਾ ਇੰਨਾ ਉੱਚਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਸਿੰਘ ਸਵਾ-ਸਵਾ ਲੱਖ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸੀ।
ਇਸ ਜੰਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਦੌਰਾਨ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਕੁਝ ਗ਼ੱਦਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਫ਼ੌਜਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਇਹ ਜੰਗ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਸਿਦਕ ਦੀ ਜੰਗ ਸੀ।
ਇਸ ਜੰਗ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਾਮ ਸਰਦਾਰ ਸ਼ਾਮ ਸਿੰਘ ਅਟਾਰੀਵਾਲਾ ਦਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਹੁੰ ਖਾਧੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਉਣਗੇ ਜਾਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਕੇ, ਪਰ ਪਿੱਠ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਣਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਅਜਿਹੀ ਜੰਗ ਲੜੀ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਵੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ।
ਜੰਗ ਦਾ ਮਕਸਦ: ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਵੈ-ਮਾਣ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ (Sarkar-i-Khalsa) ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਨੂੰ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣਾ।
ਹਾਲਾਤ: ਸਿੱਖਾਂ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਜਜ਼ਬਾ ਸੀ, ਪਰ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ ਗ਼ੱਦਾਰੀ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
ਨਤੀਜਾ: ਇਸ ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ‘ਤੇ ਦਬਦਬਾ ਵੱਧ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ।