ਆਸਾ ਮਹਲਾ ੪ ॥
ਗੁਣ ਗਾਵਾ ਗੁਣ ਬੋਲੀ ਬਾਣੀ ॥ਗੁਰਮੁਖਿ ਹਰਿ ਗੁਣ ਆਖਿ ਵਖਾਣੀ ॥੧॥ਜਪਿ ਜਪਿ ਨਾਮੁ ਮਨਿ ਭਇਆ ਅਨੰਦਾ ॥ਸਤਿ ਸਤਿ ਸਤਿਗੁਰਿ ਨਾਮੁ ਦਿੜਾਇਆ ਰਸਿ ਗਾਏ ਗੁਣ ਪਰਮਾਨੰਦਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਵੈ ਹਰਿ ਜਨ ਲੋਗਾ ॥ਵਡੈ ਭਾਗਿ ਪਾਏ ਹਰਿ ਨਿਰਜੋਗਾ ॥੨॥ਗੁਣ ਵਿਹੂਣ ਮਾਇਆ ਮਲੁ ਧਾਰੀ ॥ਵਿਣੁ ਗੁਣ ਜਨਮਿ ਮੁਏ ਅਹੰਕਾਰੀ ॥੩॥
ਸਰੀਰਿ ਸਰੋਵਰਿ ਗੁਣ ਪਰਗਟਿ ਕੀਏ ||
ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਮਥਿ ਤਤੁ ਕਢੀਏ ||
ਮਹਲਾ ੪ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ
ਆਸਾ, ੩੬੭
ਮਨੁਖ ਦੇ ਇਸ ਸਰੀਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਗੁਣ ਗੁਰੂ ਨੇ ਹੀ ਪਰਗਟ ਕੀਤੇ ਹਨ | ਜਿਵੇ ਦੁਧ ਤੋ ਮਖਣ ਕਢੀਦਾ ਹੈ ਤਿਵੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਰਨ ਪੈਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁਖ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਗੁਣਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਉਚਾ ਸੁਚਾ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਦਾ ਹੈ |
9 ਜੂਨ 1716:- ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ
ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸੁਤੰਤਰ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮੁਗਲਾਂ ਦੀ ਇੱਟ ਨਾਲ ਇੱਟ ਖੜਕਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਘਬਰਾ ਕੇ ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਫ਼ਰਖ਼ਸ਼ੀਅਰ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਭੇਜੀ।
ਸਾਲ ੧੭੧੫ ਵਿੱਚ, ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੁਰਦਾਸ ਨੰਗਲ ਦੀ ਗੜ੍ਹੀ (ਇੱਕ ਕੱਚੇ ਕਿਲ੍ਹੇ) ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਤਰਫ਼ੋਂ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਘੇਰਾਬੰਦੀ ਲਗਭਗ ੮ ਮਹੀਨੇ ਚੱਲੀ।
ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਸਦ (ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਸਾਮਾਨ) ਬਿਲਕੁਲ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਛਿੱਲਾਂ ਅਤੇ ਸੁੱਕੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਤੱਕ ਉਬਾਲ ਕੇ ਖਾਧੀਆਂ, ਪਰ ਮੁਗਲਾਂ ਅੱਗੇ ਗੋਡੇ ਨਹੀਂ ਟੇਕੇ।
ਅਖੀਰ, ਦਸੰਬਰ ੧੭੧੫ ਵਿੱਚ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਗੜ੍ਹੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਸਮੇਤ ਸੈਂਕੜੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ।
ਮੁਗਲ ਜਰਨੈਲ ਅਬਦੁਸ ਸਮਦ ਖਾਨ ਬਾਬਾ ਜੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕੈਦੀਆਂ ਨੂੰ ਬੇਹੱਦ ਅਪਮਾਨਿਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ:
ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਹਾਥੀ ਦੇ ਉੱਪਰ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਲਗਭਗ ੭੪੦ ਸਿੱਖ ਕੈਦੀ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੱਥਕੜੀਆਂ ਅਤੇ ਬੇੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਕੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਤੋੜਨ ਲਈ ਮੁਗਲ ਫੌਜ ਆਪਣੇ ਨੇਜ਼ਿਆਂ (ਭਾਲਿਆਂ) ਉੱਤੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ੨,੦੦੦ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਟੰਗ ਕੇ ਜਲੂਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘੀ।
ਇਸ ਸਭ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹਾਂ (ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਈਸਟ ਇੰਡੀਆ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਦੂਤ ‘ਜੌਨ ਸਰਮਨ’ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ) ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿੱਖ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਡਰ ਜਾਂ ਉਦਾਸੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਮਾਰਚ ੧੭੧੬ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਖਵਾਜਾ ਕੁਤਬੁਦੀਨ ਬਖਤਿਆਰ ਕਾਕੀ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਕਤਲੇਆਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
ਹਰ ਰੋਜ਼ ੧੦੦ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਜਲਾਦਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਰਤ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ: “ਇਸਲਾਮ ਕਬੂਲ ਕਰੋ ਜਾਂ ਮੌਤ ਚੁਣੋ।”
ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ੭੪੦ ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡੋਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਹੱਸਦੇ-ਹੱਸਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਚੁਣ ਲਈ।
ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ੯ ਜੂਨ ੧੭੧੬ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ। ਮੁਗਲ ਕਾਜ਼ੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁਨਾਹ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਤਸੀਹੇ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਜੇ ਬਚਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੁਸਲਮਾਨ ਬਣ ਜਾ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਗਰਜਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿੱਖ ਹਨ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦੇ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਰੂਰ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹੈ:
ਮਾਸੂਮ ਪੁੱਤਰ ਅਜੈ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ
ਬਾਬਾ ਜੀ ਦਾ ਮਨੋਬਲ ਤੋੜਨ ਲਈ ਜਲਾਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ੪ ਸਾਲ ਦੇ ਮਾਸੂਮ ਪੁੱਤਰ ਅਜੈ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ। ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰਨ। ਜਦੋਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸਾਫ਼ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜਲਾਦ ਨੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਬੱਚੇ ਦੇ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਜਲਾਦ ਨੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਤੜਫਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਲ ਕੱਢ ਕੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਤੁੰਨਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਅਡੋਲ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਭਾਣੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਰਹੇ।
ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਤਸੀਹੇ
ਜਦੋਂ ਮੁਗਲ ਹਕੂਮਤ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨੂੰ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਾ ਤੋੜ ਸਕੀ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਸਰੀਰਕ ਤਸੀਹੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਗਏ:
ਜਲਾਦਾਂ ਨੇ ਗਰਮ-ਗਰਮ ਲਾਲ ਲੋਹੇ ਦੇ ਜੰਬੂਰਾਂ (pliers) ਨਾਲ ਬਾਬਾ ਜੀ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਮਾਸ ਨੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਖੰਜਰ ਨਾਲ ਕੱਢ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਅਤੇ ਪੈਰ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਤੋਂ ਅਲੱਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਮਹਾਨ ਜਰਨੈਲ ਨੇ ਅਸਹਿ ਅਤੇ ਅਕਹਿ ਤਸੀਹੇ ਸਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਸਿੱਖੀ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਆਂਚ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿੱਤੀ।