ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰਿ ਹਰੇ ॥ਹਰਿ ਸਿਮਰਤ ਜਨ ਗਏ ਨਿਸਤਰਿ ਤਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ਹਰਿ ਕੇ ਨਾਮ ਕਬੀਰ ਉਜਾਗਰ ॥ਜਨਮ ਜਨਮ ਕੇ ਕਾਟੇ ਕਾਗਰ ॥੧॥ਨਿਮਤ ਨਾਮਦੇਉ ਦੂਧੁ ਪੀਆਇਆ ॥ਤਉ ਜਗ ਜਨਮ ਸੰਕਟ ਨਹੀ ਆਇਆ ॥੨॥ਜਨ ਰਵਿਦਾਸ ਰਾਮ ਰੰਗਿ ਰਾਤਾ ॥ਇਉ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦਿ ਨਰਕ ਨਹੀ ਜਾਤਾ ॥੩॥
ਮਾਟੀ ਕੋ ਪੁਤਰਾ ਕੈਸੇ ਨਚਤੁ ਹੈ ॥ਦੇਖੈ ਦੇਖੈ ਸੁਨੈ ਬੋਲੈ ਦਉਰਿਓ ਫਿਰਤੁ ਹੈ ॥੧॥ਰਹਾਉ ॥
ਜਬ ਕਛੁ ਪਾਵੈ ਤਬ ਗਰਬੁ ਕਰਤੁ ਹੈ ॥ਮਾਇਆ ਗਈ ਤਬ ਰੋਵਨੁ ਲਗਤੁ ਹੈ ॥੧॥ਮਨ ਬਚ ਕ੍ਰਮ ਰਸ ਕਸਹਿ ਲੁਭਾਨਾ ॥ਬਿਨਸਿ ਗਇਆ ਜਾਇ ਕਹੂੰ ਸਮਾਨਾ ॥੨॥ਕਹਿ ਰਵਿਦਾਸ ਬਾਜੀ ਜਗੁ ਭਾਈ ॥ਬਾਜੀਗਰ ਸਉ ਮੋਹਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਬਨਿ ਆਈ ॥੩॥੬॥
ਆਸਾ ਭਗਤ ਰਵਿਦਾਸ ਜੀ
ਸਿਰੀ ਰਾਗ ਅੰਗ 487(੪੮੭)
ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਪੁਤਲਾ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ ;(ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਹੀ) ਚਾਰ-ਚੁਫੇਰੇ ਢੂੰਢਦਾ ਹੈ; (ਮਾਇਆ ਦੀਆਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ) ਸੁਣਦਾ ਹੈ (ਭਾਵ, ਮਾਇਆ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੀ ਸੁਣਨੀਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ) । ਹਰ ਵੇਲੇ ਮਾਇਆ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਹੀ ਦੌੜਿਆ ਫਿਰਦਾ ਹੈ ॥੧॥
8 ਮਾਰਚ 1783:- ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਜਰਨੈਲਾਂ ਦੀ ਸਾਂਝੀ ਫੌਜ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ।
8 ਮਾਰਚ 1783 ਜਥੇਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ, ਸਰਦਾਰ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ (ਕਰੋੜਸਿੰਘੀਆ ਮਿਸਲ), ਸਰਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਰਾਮਗੜ੍ਹੀਆ। ਲਗਭਗ ੩੦,੦੦੦ ਤੋਂ ੬੦,੦੦੦ ਸਿੱਖ ਘੋੜਸਵਾਰ।ਅਜਮੇਰੀ ਗੇਟ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ।
੧੭੮੩ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਕਾਲ (ਚਾਲੀਸਾ ਕਾਲ) ਪਿਆ ਸੀ। ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਮੁਗਲ ਹਕੂਮਤ, ਜੋ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਸਬਕ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਸਾਰੀਆਂ ਮਿਸਲਾਂ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਦਿੱਲੀ ਵੱਲ ਕੂਚ ਕੀਤਾ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਿਵਾੜੀ, ਝੱਜਰ ਅਤੇ ਰੋਹਤਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ।
੮ ਮਾਰਚ ੧੭੮੩ ਨੂੰ ਖਾਲਸਾ ਦਲ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਬਰੂਹਾਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਸਿੱਖ ਫੌਜਾਂ ਨੇ ਅਜਮੇਰੀ ਗੇਟ ਰਾਹੀਂ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸ਼ਾਹ ਆਲਮ ਦੂਜਾ ਇੰਨਾ ਡਰ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬੰਦ ਕਰ ਲਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਮਲਕਾ ਗੰਜ, ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਪਹਾੜਗੰਜ ਇਲਾਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਥਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ ਲਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਜ ਵੀ ‘ਤੀਸ ਹਜ਼ਾਰੀ’ (੩੦,੦੦੦ ਫੌਜ ਦੀ ਥਾਂ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
੧੧ ਮਾਰਚ ੧੭੮੩ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ‘ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਤਿਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਥੇਦਾਰ ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਆ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਤਖ਼ਤ ‘ਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ‘ਸੁਲਤਾਨ-ਉਲ-ਕੌਮ’ ਦੇ ਜੈਕਾਰੇ ਛੱਡੇ ਗਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਰਾਜ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਗੁਰਧਾਮਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦਾ ਖ਼ਾਤਮਾ ਸੀ।
ਮੁਗਲ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਗੋਡੇ ਟੇਕ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ। ਸਰਦਾਰ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਮੁੱਖ ਸ਼ਰਤਾਂ ਮੰਨਵਾਈਆਂ:
* ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਸੱਤ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨਦੇਹੀ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਬਣਾਏ ਜਾਣਗੇ।
* ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਮੁਕੰਮਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ, ਸਰਦਾਰ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ੪,੦੦੦ ਫੌਜ ਨਾਲ ਦਿੱਲੀ ਰਹਿਣਗੇ।
* ਇਸ ਸੇਵਾ ਦਾ ਸਾਰਾ ਖਰਚਾ (ਚੁੰਗੀ ਦਾ ੩੭.੫%) ਮੁਗਲ ਦਰਬਾਰ ਦੇਵੇਗਾ।
ਇਹ ਜਿੱਤ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਸਿੱਖ ਮਿਸਲਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮੁਗਲ ਸਲਤਨਤ ਦੀਆਂ ਨੀਹਾਂ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜੋ ਕਦੇ ਅਜਿੱਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਸਰਦਾਰ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਦਿੱਲੀ ਰਹਿ ਕੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੀਸ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ, ਬੰਗਲਾ ਸਾਹਿਬ, ਰਕਾਬ ਗੰਜ ਸਾਹਿਬ ਸਮੇਤ ਸੱਤ ਗੁਰਦੁਆਰੇਤਾਮੀਰ ਕਰਵਾਏ।