.
ਸਲੋਕੁ ||
ਤਜਹੁ ਸਿਆਨਪ ਸੁਰਿ ਜਨਹੁ ਸਿਮਰਹੁ ਹਰਿ ਹਰਿ ਰਾਇ ||
ਏਕ ਆਸ ਹਰਿ ਮਨਿ ਰਖਹੁ ਨਾਨਕ ਦੂਖੁ ਭਰਮੁ ਭਉ ਜਾਇ ||
ਮਹਲਾ ੫ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ
ਗਉੜੀ, ੨੮੧
ਚਤੁਰਾਈ ਛੱਡ ਕੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਅਪਣਾਈਏ, ਕੇਵਲ ਸੱਚੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਆਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਖ ਲਈਏ |
ਇਸ ਤਰਾਂ ਕੀਤਿਆਂ ਹੀ ਸਾਡੇ ਦੁੱਖ, ਵਹਿਮ ਭਰਮ ਤੇ ਡਰ ਆਦਿ ਦੂਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ |
8 ਜਨਵਰੀ – ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ
ਪਟਿਆਲਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਬਾਨੀ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 8 ਜਨਵਰੀ 1691 ਦੇ ਦਿਨ ਭਾਈ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਹੋਇਆ | ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ ਫੂਲ ( ਬਠਿੰਡਾ ) ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ | ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਖੰਨਾ ਦੇ ਭਾਈ ਕਾਲਾ ਦੀ ਬੇਟੀ ਫੱਤੋ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ |
ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਚੌਧਰੀ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਮ ਮਾਤਾ ਸਾਬੋ ਜੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੁਪਤਨੀ ਮਾਈ ਫ਼ਤਿਹ (ਫ਼ਤੋ) ਜੀ ਸਨ, ਜੋ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਿਆਣੀ ਅਤੇ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਮਹਿਲਾ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਪੁੱਤਰ—ਸਰਦਾਰ ਦੂਨ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰ ਲਾਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰ ਹਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ—ਸਨ।
ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਮੁਗ਼ਲ ਅਤੇ ਅਫ਼ਗਾਨ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਦਾਸਤਾਨ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਨੂੰ ਸਮਝਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਜਥੇਬੰਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਰਨਾਲਾ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਇਹ ਜੰਗ ਕੇਵਲ ਇਲਾਕੇ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਹੋਂਦ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ‘ਦਲ ਖਾਲਸਾ’ ਅਤੇ ਨਵਾਬ ਕਪੂਰ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਥ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ, ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਬੜੀ ਸਿਆਣਪ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਅਬਦਾਲੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਰਾਜਾ’ ਦਾ ਖ਼ਿਤਾਬ ਅਤੇ ਨਗਾਰਾ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤਾ।
ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ‘ਕਿਲ੍ਹਾ ਮੁਬਾਰਕ’ ਦਾ ਨਿਰਮਾਣ ਕਰਵਾਇਆ, ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨੋ-ਸ਼ੌਕਤ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਗ਼ਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਨ ਅਤੇ ਮਾਈ ਫ਼ਤੋ ਜੀ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਲੰਗਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ‘ਤੇ ਚੱਲਦਿਆਂ ਨਿਆਂਪੂਰਨ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਆਮ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਪਛਾਣ ਬਣਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਬਾਬਾ ਆਲਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਦੂਰਅੰਦੇਸ਼ੀ ਸੋਚ ਕਾਰਨ ਹੀ ਪਟਿਆਲਾ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਰਿਆਸਤ ਵਜੋਂ ਉੱਭਰਿਆ। ਅੱਜ ਵੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਉੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਪੁਰਾਤਨ ਇਮਾਰਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੀਆਂ ਵਾਰਾਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੇ ਜਰਨੈਲ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਮਰਯਾਦਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ।