ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਸੇਵਕੁ ਸੇਵ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਕਿਆ ਕੋ ਕਹੈ ਬਹਾਨਾ ||
ਐਸਾ ਇਕੁ ਤੇਰਾ ਖੇਲੁ ਬਨਿਆ ਹੈ ਸਭ ਮਹਿ ਏਕੁ ਸਮਾਨਾ ||
ਸਤਿਗੁਰਿ ਪਰਚੈ ਹਰਿ ਨਾਮਿ ਸਮਾਨਾ ॥ਜਿਸੁ ਕਰਮੁ ਹੋਵੈ ਸੋ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪਾਏ ਅਨਦਿਨੁ ਲਾਗੈ ਸਹਜ ਧਿਆਨਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ਕਿਆ ਕੋਈ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਕਿਆ ਕੋ ਕਰੇ ਅਭਿਮਾਨਾ ॥ਜਬ ਅਪੁਨੀ ਜੋਤਿ ਖਿੰਚਹਿ ਤੂ ਸੁਆਮੀ ਤਬ ਕੋਈ ਕਰਉ ਦਿਖਾ ਵਖਿਆਨਾ ॥੨॥ਆਪੇ ਗੁਰੁ ਚੇਲਾ ਹੈ ਆਪੇ ਆਪੇ ਗੁਣੀ ਨਿਧਾਨਾ ॥ਜਿਉ ਆਪਿ ਚਲਾਏ ਤਿਵੈ ਕੋਈ ਚਾਲੈ ਜਿਉ ਹਰਿ ਭਾਵੈ ਭਗਵਾਨਾ ॥੩॥ਕਹਤ ਨਾਨਕੁ ਤੂ ਸਾਚਾ ਸਾਹਿਬੁ ਕਉਣੁ ਜਾਣੈ ਤੇਰੇ ਕਾਮਾਂ ॥ਇਕਨਾ ਘਰ ਮਹਿ ਦੇ ਵਡਿਆਈ ਇਕਿ ਭਰਮਿ ਭਵਹਿ ਅਭਿਮਾਨਾ ॥੪॥੩॥
ਮਹਲਾ ੩ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ
ਬਿਲਾਵਲ, ੭੯੭
ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਲਕ (ਪਰਮਾਤਮਾ) ਅਤੇ ਸੇਵਕ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੂਈ (ਵੱਖਰੇਵਾਂ) ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ, ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਭਗਤੀ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਕੁਝ ਉਸਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
7 ਅਕਤੂਬਰ 1924: ਜੈਤੋ ਦੇ ਮੋਰਚੇ ਅੰਦਰ ਅੱਠਵੇਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੱਥੇ ਦੀ ਅੱਗੇ ਵਧੋਂ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਉਤਸ਼ਾਹ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਦੌਰਾਨ ਜੈਤੋ ਦਾ ਮੋਰਚਾ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅੰਦਰ ਅਹਿੰਸਕ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਸਿਦਕ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਅਦੁੱਤੀ ਮਿਸਾਲ ਸੀ।
ਇਸ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਉਦੋਂ ਹੋਈ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਨਾਭਾ ਰਿਆਸਤ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਿਪੁਦਮਨ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਗੱਦੀਓਂ ਲਾਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਰੋਸ ਸੀ।
ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇਸ ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੰਗਸਰ ਸਾਹਿਬ ਜੈਤੋ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਸਾਹਿਬ ਆਰੰਭ ਕੀਤੇ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਅਤਿਅੰਤ ਮੰਦਭਾਗੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਦਿਆਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਚੱਲ ਰਹੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਖੰਡਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਇਸ ਘੋਰ ਬੇਅਦਬੀ ਕਾਰਨ ਸਮੁੱਚੇ ਸਿੱਖ ਜਗਤ ਅੰਦਰ ਰੋਸ ਦੀ ਲਹਿਰ ਦੌੜ ਗਈ।
ਸ਼੍ਰੀ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੱਥੇ ਭੇਜਣ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ।
21 ਫ਼ਰਵਰੀ 1924 ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ 500 ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੱਥੇ ਉੱਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਅੰਧਾਧੁੰਦ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਰਜਨਾਂ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ।
ਇਸ ਖ਼ੂਨੀ ਸਾਕਿਆ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹੌਂਸਲੇ ਪਸਤ ਨਾ ਹੋਏ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ 500-500 ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਜੱਥੇ ਭੇਜੇ ਜਾਣ ਲੱਗੇ।
6 ਅਕਤੂਬਰ 1924 ਨੂੰ 500 ਅਕਾਲੀ ਸੂਰਮਿਆਂ ਦਾ ਅੱਠਵਾਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੱਥਾ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਤੋਂ ਅਰਦਾਸ ਕਰਕੇ ਜੈਤੋ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
7 ਅਕਤੂਬਰ 1924 ਨੂੰ ਇਹ ਅੱਠਵਾਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜੱਥਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਅੰਦਰ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਪੜਾਅ ਵੱਲ ਅਗਾਂਹ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਇਹ ਜੱਥਾ ਮਾਝੇ ਅਤੇ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਇਕੱਤਰ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
7 ਅਕਤੂਬਰ ਦੇ ਦਿਨ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਜੱਥੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਲਈ ਲੰਗਰ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਦੇ, ਜਲ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤਿਅੰਤ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।
ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਇਹ ਜੱਥਾ ਪੂਰਨ ਅਹਿੰਸਕ ਰਹਿ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਥਿਆਰ ਨਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਸਿਰਫ਼ ‘ਸਤਿਨਾਮੁ ਵਾਹਿਗੁਰੂ’ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਿਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਜੱਥੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਅਤੇ ਰੋਕਣ ਲਈ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਪੁਲਿਸ ਨਾਕੇ ਲਗਾਏ ਅਤੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅਫ਼ਵਾਹਾਂ ਫੈਲਾਈਆਂ।
ਪ੍ਰੰਤੂ 7 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਜੱਥੇ ਦੀ ਚਾਲ ਅਤੇ ਅਕਾਲੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰਿਆਂ ‘ਤੇ ਛਾਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਤੰਤਰ ਦਾ ਭੈਅ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਚਾਹੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚੱਲਣ ਜਾਂ ਜੇਲ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਬੈਰਕਾਂ ਮਿਲਣ, ਉਹ ਸ਼੍ਰੀ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਮੁਕੰਮਲ ਕਰਵਾ ਕੇ ਹੀ ਦਮ ਲੈਣਗੇ।
7 ਅਕਤੂਬਰ 1924 ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਦੇ ਪੜਾਵਾਂ ਦੌਰਾਨ ਹੋਏ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਥਕ ਇਕੱਠਾਂ ਨੇ ਮੋਰਚੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਰੂਹ ਫੂਕ ਦਿੱਤੀ।
ਇਸ ਅੱਠਵੇਂ ਜੱਥੇ ਦੀ ਅੱਗੇ ਵਧੋਂ ਨੇ ਸਾਬਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਜ਼ੁਲਮ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸਿਦਕ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਕਾਮ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਜੁਲਾਈ 1925 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਝੁਕਣਾ ਪਿਆ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਬਿੱਲ ਪਾਸ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਜੈਤੋ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੀ ਅਖੰਡ ਪਾਠ ਸਾਹਿਬ ਬਿਨਾਂ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਮੁਕੰਮਲ ਕੀਤੇ ਗਏ।