.
ਸਾਜਨ ਮੀਤ ਸੁਆਮੀ ਨੇਰੋ ॥ਪੇਖਤ ਸੁਨਤ ਸਭਨ ਕੈ ਸੰਗੇ ਥੋਰੈ ਕਾਜ ਬੁਰੋ ਕਹ ਫੇਰੋ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ਨਾਮ ਬਿਨਾ ਜੇਤੋ ਲਪਟਾਇਓ ਕਛੂ ਨਹੀ ਨਾਹੀ ਕਛੁ ਤੇਰੋ ॥ਆਗੈ ਦ੍ਰਿਸਟਿ ਆਵਤ ਸਭ ਪਰਗਟ ਈਹਾ ਮੋਹਿਓ ਭਰਮ ਅੰਧੇਰੋ ॥੧॥
ਅਟਕਿਓ ਸੁਤ ਬਨਿਤਾ ਸੰਗ ਮਾਇਆ ਦੇਵਨਹਾਰੁ ਦਾਤਾਰੁ ਬਿਸੇਰੋ ||
ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਏਕੈ ਭਾਰੋਸਉ ਬੰਧਨ ਕਾਟਨਹਾਰੁ ਗੁਰੁ ਮੇਰੋ ||
ਮਹਲਾ ੫ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ
ਕਾਨੜਾ ੧੩੦੩
ਪੁੱਤਰ, ਧੀ, ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਦਾਤਾਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਭੁਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ?
ਸਿਰਫ ਇਕ ਸਚੇ ਗੁਰੂ ਭਰੋਸਾ ਰਖ ਕਿਉਕਿ ਗੁਰੂ ਹੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੰਧਨ ਕਟਣ ਵਾਲਾ ਹੈ |
6 ਜੁਲਾਈ 1656 :- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਵਾਖ਼ਾਨੇ (ਹਸਪਤਾਲ) ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ।
੬ ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਸਵੇਰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕ-ਭਲਾਈ, ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਗਵਾਹ ਬਣੀ। ਸੱਤਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁਫ਼ਤ ਆਯੁਰਵੈਦਿਕ ਦਵਾਖ਼ਾਨੇ ਅਤੇ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੇ ਬਾਗ਼ (Herbal Garden) ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨੂੰ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਇਸ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹੁਕਮ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਸਨ।
ਮੁਫ਼ਤ ਇਲਾਜ ਅਤੇ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਦੀ ਖੋਜ: ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੁਕਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ੬ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੁਰਲੱਭ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਲਿਆ ਕੇ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਅਮੀਰ-ਗਰੀਬ, ਹਿੰਦੂ-ਮੁਸਲਮਾਨ ਜਾਂ ਸਿੱਖ ਦਾ ਕੋਈ ਭੇਦਭਾਵ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਹਰ ਲੋੜਵੰਦ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਦਵਾਈ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੱਕ ਮਦਦ: ਇਸੇ ਦਵਾਖ਼ਾਨੇ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਇੰਨੀ ਫੈਲੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੁਗ਼ਲ ਸਮਰਾਟ ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਕਿਸੇ ਲਾਇਲਾਜ ਬੀਮਾਰੀ (ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਮੁਛ ਦਾ ਵਾਲ ਖਾ ਲੈਣ ਕਾਰਨ) ਨਾਲ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੀਮਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦਿੱਲੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਹਕੀਮ ਹਾਰ ਗਏ। ਆਖਰਕਾਰ, ਮੁਗ਼ਲ ਹਕੂਮਤ ਵੱਲੋਂ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਤੋਂ ਮਦਦ ਮੰਗੀ ਗਈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਭੁਲਾ ਕੇ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ‘ਲੌਂਗ’ ਅਤੇ ‘ਹਰੜ’ ਵਰਗੀਆਂ ਦੁਰਲੱਭ ਦਵਾਈਆਂ ਭੇਜ ਕੇ ਦਾਰਾ ਸ਼ਿਕੋਹ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ।
ਕੁਦਰਤ ਅਤੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ: ੬ ਜੁਲਾਈ ਦਾ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਜੀਵ-ਜੰਤੂਆਂ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਨ ਪ੍ਰਤੀ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਵੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਇੱਕ ਚਿੜੀਆਘਰ (Animal Sanctuary) ਵੀ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਜ਼ਖਮੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੁਦਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।