ਫਰੀਦਾ ਸਕਰ ਖੰਡੁ ਨਿਵਾਤ ਗੁੜੁ ਮਾਖਿਓੁ ਮਾਂਝਾ ਦੁਧੁ ||
ਸਭੇ ਵਸਤੂ ਮਿਠੀਆਂ ਰਬ ਨ ਪੁਜਨਿ ਤੁਧੁ ||
ਭਗਤ ਫਰੀਦ ਜੀ
ਸਲੋਕ, ੧੩੭੯
ਭਗਤ ਫਰੀਦ ਜੀ ਦਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ਕਰ, ਖੰਡ, ਮਿਸਰੀ, ਗੁੜ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜਾਂ ਮਿਠੀਆਂ ਹਨ |
ਪਰ, ਹੇ ਰੱਬ! ਮਿਠਾਸ ਵਿਚ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਤਕ ਨਹੀਂ ਅੱਪੜ ਸਕਦੀਆਂ |
5 ਅਪ੍ਰੈਲ 1173 – ਜਨਮ ਭਗਤ ਸ਼ੇਖ ਫਰੀਦ ਜੀ
ਜਨਮ ਅਤੇ ਬਚਪਨ
- ਜਨਮ: ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ 5 ਅਪਰੈਲ 1173 ਨੂੰ ਮੁਲਤਾਨ (ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ) ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਪਿੰਡ ‘ਕੋਠੀਵਾਲ’ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ।
- ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾ: ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸ਼ੇਖ ਜਲਾਲੁਦੀਨ ਸੁਲੇਮਾਨ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਜੀ ਦਾ ਨਾਂ ਬੀਬੀ ਮਰੀਅਮ ਸੀ।
- ਵਿੱਦਿਆ: ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਮੁੱਢਲੀ ਵਿੱਦਿਆ ਘਰ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਹੀ ਰੱਬ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਸ਼ੱਕਰਗੰਜ ਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ?
ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਛੋਟੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਮੁਸੱਲੇ (ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਚਟਾਈ) ਦੇ ਥੱਲੇ ਸ਼ੱਕਰ (ਗੁੜ/ਚੀਨੀ) ਰੱਖ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਇਨਾਮ ਰੱਬ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਾਤਾ ਜੀ ਸ਼ੱਕਰ ਰੱਖਣੀ ਭੁੱਲ ਗਏ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਨੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੀ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ੱਕਰ ਪਈ ਸੀ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ‘ਸ਼ੱਕਰਗੰਜ’ (ਮਿਠਾਸ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ) ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ।
ਧਾਰਮਿਕ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ
- ਮੁਰਸ਼ਿਦ (ਗੁਰੂ): ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਖ਼ਵਾਜਾ ਕੁਤਬੁਦੀਨ ਬਖਤਿਆਰ ਕਾਕੀ ਜੀ ਸਨ।
- ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ: ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹੀ ਸਿਖਾਇਆ ਕਿ:
- ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਨਹੀਂ ਦੁਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
- ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ ਬੋਲੋ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ।
- ਗਰੀਬਾਂ ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰੋ।
- ਸਬਰ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਵਾਲਾ ਜੀਵਨ ਜੀਓ।
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ
ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾਈ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ 112 ਸਲੋਕ ਅਤੇ 4 ਸ਼ਬਦ ਦਰਜ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਲੋਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰਸਤੇ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਅੰਤਿਮ ਸਮਾਂ
ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਸਮਾਂ ਪਾਕਪਟਨ (ਪਾਕਿਸਤਾਨ) ਵਿੱਚ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਜੋਤੀ-ਜੋਤਿ ਸਮਾਏ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ‘ਤੇ ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਲੋਕ:
“ਫਰੀਦਾ ਬੁਰੇ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਿ ਗੁਸਾ ਮਨਿ ਨ ਹਢਾਇ ॥
ਦੇਹੀ ਰੋਗੁ ਨ ਲਗਈ ਪਲੈ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਪਾਇ ॥”
(ਭਾਵ: ਬੁਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਾ ਵੀ ਭਲਾ ਕਰੋ, ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨਿਰੋਗ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।)