ਪਉੜੀ
ਵੰਞਾ ਞਾਣਹੁ ਦ੍ਰਿੜੁ ਸਹੀ ਬਿਨਸਿ ਜਾਤ ਏਹ ਹੇਤ ॥
ਗਣਤੀ ਗਣਉ ਨ ਗਣਿ ਸਕਉ ਊਠਿ ਸਿਧਾਰੇ ਕੇਤ ॥
ਵੋ ਪੇਖਉ ਸੋ ਬਿਨਸਤਉ ਕਾ ਸਿਉ ਕਰੀਐ ਸੰਗੁ ॥ਞਾਣਹੁ ਇਆ ਬਿਧਿ ਸਹੀ ਚਿਤ ਝੂਠਉ ਮਾਇਆ ਰੰਗੁ ॥ਞਾਣਤ ਸੋਈ ਸੰਤੁ ਸੁਇ ਭ੍ਰਮ ਤੇ ਕੀਚਿਤ ਭਿੰਨ ॥ਞਾਣਤ ਸੋਈ ਸੰਤੁ ਸੁਇ ਭ੍ਰਮ ਤੇ ਕੀਚਿਤ ਭਿੰਨ ॥ਅੰਧ ਕੂਪ ਤੇ ਤਿਹ ਕਢਹੁ ਜਿਹ ਹੋਵਹੁ ਸੁਪ੍ਰਸੰਨ ॥ਞਾ ਕੈ ਹਾਥਿ ਸਮਰਥ ਤੇ ਕਾਰਨ ਕਰਨੈ ਜੋਗੁ ॥ਨਾਨਕ ਤਿਹ ਉਸਤਤਿ ਕਰਉ ਞਾਹੂ ਕੀਓ ਸੰਜੋਗ ॥
ਮਹਲਾ ੩ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ
ਪਉੜੀ,੨੫੫
ਹੇ ਭਾਈ!) ਇਹ ਗੱਲ ਪੱਕੀ ਸਮਝ ਲਵੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਵਾਲੇ ਮੋਹ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ;ਕਿਤਨੇ ਕੁ (ਜੀਵ ਜਗਤ ਤੋਂ) ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਨਾਹ ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਾਹ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
5 ਜੁਲਾਈ 1656 :- ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਭਾਈ ਗੋਂਡਾ ਜੀ ਨੂੰ ਕਾਬੁਲ (ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ) ਵਿਖੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਲਈ ਭੇਜਣਾ।
੫ ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਸਵੇਰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਅੰਦਰ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ-ਪਸਾਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਦੀ ਅਥਾਹ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਆਸਥਾ ਦੀ ਗਵਾਹ ਬਣੀ, ਜਦੋਂ ਸੱਤਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਅਪਣੇ ਇੱਕ ਪਰਮ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਸਿੱਖ ਭਾਈ ਗੋਂਡਾ ਜੀ ਨੂੰ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਨਾਮ-ਬਾਣੀ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਚਲਾਉਣ ਦੀ ਅਹਿਮ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ।
ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੇਂਦਰ (ਸੰਗਤ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ: ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ੫ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਈ ਗੋਂਡਾ ਜੀ ਕਾਬੁਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਜੋ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਪਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਰ ਧਰਮ ਦੇ ਲੋਕ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਛਕਣ ਆਉਣ ਲੱਗੇ।
ਸੱਚੀ ਲਿਵ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ: ਭਾਈ ਗੋਂਡਾ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਾਬੁਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਭਾਈ ਜੀ ਸਵੇਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਗੁਰੂ ਹਰਿ ਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਵ ਇੰਨੀ ਸੱਚੀ ਸੀ ਕਿ ਕੀਰਤਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਬੈਠੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਉਸ ਪੂਰੇ ਦਿਨ ਅਪਣੇ ਆਸਨ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਹਿੱਲੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਪਣੇ ਸਿੱਖ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ-ਡੋਰ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸਰਹੱਦੀ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਉਭਾਰ: ੫ ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਇਸ ਪ੍ਰਚਾਰ ਯਾਤਰਾ ਨੇ ਅਫ਼ਗਾਨਿਸਤਾਨ ਦੇ ਪਠਾਣਾਂ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕਾਂ ਉੱਪਰ ਗੁਰਮਤਿ ਦਾ ਇੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ ਕਿ ਕਾਬੁਲ ਅਤੇ ਕੰਧਾਰ ਦੇ ਇਲਾਕੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪੱਕੇ ਗੜ੍ਹ ਬਣ ਗਏ। ਇੱਥੋਂ ਦੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਰਸਤੇ ਗੁਰੂ-ਘਰ ਲਈ ਦਸਵੰਧ ਅਤੇ ਭੇਟਾਵਾਂ ਭੇਜਦੀਆਂ ਸਨ।