ਙੰਙਾ ਝਾਸੈ ਕਾਲੁ ਤਿਹ ਜੋ ਸਾਕਤ ਪ੍ਰਭਿ ਕੀਨ ॥ਅਨਿਕ ਜੋਨਿ ਜਨਮਹਿ ਮਰਹਿ ਆਤਮ ਰਾਮੁ ਨ ਚੀਨ ॥ ਙਿਆਨ ਧਿਆਨ ਤਾਹੂ ਕਉ ਆਏ ॥ਕਰਿ ਕਿਰਪਾ ਜਿਹ ਆਪਿ ਦਿਵਾਏ ॥
ਙਣਤੀ ਙਣੀ ਨਹੀ ਕੋਊ ਛੂਟੈ ॥
ਕਾਚੀ ਗਾਗਰਿ ਸਰਪਰ ਫੂਟੈ ॥
ਸੋ ਜੀਵਤ ਜਿਹ ਜੀਵਤ ਜਪਿਆ ॥ਪ੍ਰਗਟ ਭਏ ਨਾਨਕ ਨਹ ਛਪਿਆ ॥੨੧॥
ਮਹਲਾ ੫ ,ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ
ਅੰਗ : ੨੫੪
ਸੋਚਾਂ ਸੋਚਿਆਂ (ਇਸ ਹੋਣੀ ਤੋਂ) ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਬਚ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।(ਇਹ ਸਰੀਰ) ਕੱਚਾ ਘੜਾ ਹੈ ਇਸ ਨੇ ਜ਼ਰੂਰ ਟੁੱਟਣਾ ਹੈ।
3 ਜੁਲਾਈ 1606 :- ਮੁਗ਼ਲ ਹਕੂਮਤ ਵੱਲੋਂ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਪੰਥਕ ਰੋਸ।
੩ ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਸਵੇਰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਲੈ ਕੇ ਆਈ। ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੋਂ ਘਬਰਾਈ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮੁਗ਼ਲ ਹਕੂਮਤ ਨੇ ਇਸ ਦਿਨ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਸਖ਼ਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਗੁਪਤ ਯੋਜਨਾ ਨੂੰ ਅੰਤਿਮ ਰੂਪ ਦਿੱਤਾ।
ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼: ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁਗ਼ਲ ਸਮਰਾਟ ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਸਿੱਖ ਲਹਿਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ ਕਿ ਛੇਵੇਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਨੇ ਮੀਰੀ-ਪੀਰੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਤਲਵਾਰਾਂ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ੩ ਜੁਲਾਈ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਪਣੇ ਵਜ਼ੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੀਟਿੰਗ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਬੁਲਾਉਣ ਅਤੇ ਫਿਰ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚੀ।
ਲਾਹੌਰ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਕਾਰਿੰਦਿਆਂ ਦੀ ਚਾਲ: ਇਸ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਦੂ ਵਰਗੇ ਸਿੱਖ-ਵਿਰੋਧੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਕੰਨ ਭਰੇ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਾ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਅਪਣੀ ਵੱਖਰੀ ਹਕੂਮਤ ਖੜ੍ਹੀ ਕਰ ਲਵੇਗੀ। ੩ ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁਗ਼ਲ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਆਦੇਸ਼ ਤਿਆਰ ਹੋਏ।
ਸਿੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਸ ਅਤੇ ਚੌਕਸੀ: ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਲਾਹੌਰ ਦੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਸਿੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਇਹ ਖ਼ਬਰ ਪਹੁੰਚੀ ਕਿ ਹਕੂਮਤ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ ੩ ਜੁਲਾਈ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਸਿੱਖ ਜਰਨੈਲਾਂ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਦੀ ਇਕੱਤਰਤਾ ਹੋਈ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਣ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਅਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹਰ ਕੁਰਬਾਨੀ ਦੇਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹਨ।
ਸੰਘਰਸ਼ ਦਾ ਨਵਾਂ ਅਧਿਆਇ: ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਰੱਖਦਿਆਂ ਫ਼ਰਮਾਇਆ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਭਾਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਡਰ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਵਾਲੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ੩ ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਗਵਾਲੀਅਰ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਦੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਬੰਦੀ-ਛੋੜ ਘਟਨਾ ਲਈ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।