ਹ੍ਰਿਦੈ ਕਪਟੁ ਮੁਖ ਗਿਆਨੀ ||
ਝੂਠੇ ਕਹਾ ਬਿਲੋਵਸਿ ਪਾਨੀ ||
ਕਾਂਇਆ ਮਾਂਜਸਿ ਕਉਨ ਗੁਨਾਂ ॥ਜਉ ਘਟ ਭੀਤਰਿ ਹੈ ਮਲਨਾਂ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥ਲਉਕੀ ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਨਾਈ ॥ਕਉਰਾਪਨੁ ਤਊ ਨ ਜਾਈ ॥੨॥ਕਹਿ ਕਬੀਰ ਬੀਚਾਰੀ ॥ਭਵ ਸਾਗਰੁ ਤਾਰਿ ਮੁਰਾਰੀ ॥੩॥੮॥
ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ
ਸੋਰਠਿ, ਅੰਗ ੬੫੬
ਹੇ ਪਖੰਡੀ ਮਨੁਖ ! ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਤਾਂ ਠਗੀ ਹੈ ਪਰ ਤੂੰ ਮੂੰਹੋਂ ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਗਲਾਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ |
ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਪਾਣੀ ਰਿੜਕਣ ਤੋਂ ਕੋਈ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ |
2 ਸਤੰਬਰ 1604: ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅਖੰਡ ਕੀਰਤਨ ਅਤੇ ਗੁਰਮਤਿ ਪ੍ਰਵਾਹ
2 ਸਤੰਬਰ 1604 ਦਾ ਦਿਨ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਅਤਿਅੰਤ ਪਵਿੱਤਰ, ਆਨੰਦਮਈ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਦਿਹਾੜੇ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1 ਸਤੰਬਰ 1604 ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਸ਼੍ਰੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਾਵਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, 2 ਸਤੰਬਰ ਦਾ ਦਿਨ ਉਹ ਸਮਾਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦੂਰ-ਦੁਰਾਡੇ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੇ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਅਤੇ ਪੰਚਮ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਬਾਣੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ ਆਨੰਦ ਮਾਣਿਆ।
ਇਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਰਾਤ ਦੇ ਸੁਖਆਸਨ ਤੱਕ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਠ, ਕਥਾ-ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਮਈ ਕੀਰਤਨ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਆਦਿ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ ਹਰ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਆਪਣਾ ਨੂਰ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚੋਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਚਾਨਣ ਫੈਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਨੇ ਮੁੱਖ ਗ੍ਰੰਥੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਸੰਭਾਲਦਿਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾਵਨ ਹੁਕਮਨਾਮਾ ਸੁਣਾਉਣ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦੇ ਰੂਹਾਨੀ ਅਰਥਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਨਿਰੰਤਰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਆਪ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਜ਼ਮੀਨ ‘ਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ‘ਸ਼ਬਦ-ਗੁਰੂ’ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਹਰ ਗੁਰਸਿੱਖ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸਦੀਵੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵੱਸ ਗਿਆ।
2 ਸਤੰਬਰ ਦਾ ਇਹ ਸਮਾਂ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਵੀ ਸ਼ਾਹਦ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪੂਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸ਼ਹਿਰ ਅੰਦਰ ਧਾਰਮਿਕ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਲੰਗਰ ਦਾ ਅਤੁੱਟ ਪ੍ਰਵਾਹ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦੇਸ਼-ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਇਲਾਹੀ ਸੁਨੇਹਾ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਰੂਹਾਨੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਗੀਆਂ ਅਤੇ ਰਬਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗਾਇਨ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ, જેથી ਹਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਤੱਕ ਇਲਾਹੀ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ। ਜਾਤ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਊਚ-ਨੀਚ ਦੇ ਭੇਦਭਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਇਸ ਦਰਬਾਰ ਨੇ ਸਮੁੱਚੀ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਏਕਤਾ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਸਾਂਝੀਵਾਲਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਧਾਗੇ ਵਿੱਚ ਪਰੋ ਦਿੱਤਾ।
2 ਸਤੰਬਰ 1604 ਦਾ ਇਹ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪ੍ਰਸੰਗ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਅਸਲੀ ਗੁਰੂ ‘ਸ਼ਬਦ’ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਨ ਸਮੁੱਚੀ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਪਾਵਨ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਧਾਰਨ ਕਰਨ, ਨਾਮ-ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਸਾਏ ਸੱਚ, ਸੇਵਾ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਦੇ ਮਾਰਗ ‘ਤੇ ਚੱਲਣ ਦੀ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।