ਨਟ ਮਹਲਾ ੪ ॥

ਰਾਮ ਗੁਰ ਸਰਨਿ ਪ੍ਰਭੂ ਰਖਵਾਰੇ ॥ਜਿਉ ਕੁੰਚਰੁ ਤਦੂਐ ਪਕਰਿ ਚਲਾਇਓ ਕਰਿ ਊਪਰੁ ਕਢਿ ਨਿਸਤਾਰੇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥

ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਸੇਵਕ ਬਹੁਤੁ ਅਤਿ ਨੀਕੇ ਮਨਿ ਸਰਧਾ ਕਰਿ ਹਰਿ ਧਾਰੇ ॥
ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਭਿ ਸਰਧਾ ਭਗਤਿ ਮਨਿ ਭਾਵੈ ਜਨ ਕੀ ਪੈਜ ਸਵਾਰੇ ॥৭॥

ਮਹਲਾ ੪ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ,
ਅੰਗ : ੯੮੨

ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਭਗਤ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰੱਬ ਦਾ ਪਿਆਰ ਸਦਾ ਬਣਿਆਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਉਹ ਸਦਾ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਜੀਉਦੇ ਹਨ ।

ਰੱਬ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਨਾ ਭਾਵ ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਭਾਵ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ । ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੀ ਲੋਕ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ॥੧॥



1 ਅਕਤੂਬਰ 1908: ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਆਉਣਾ

1900ਵਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਿੱਖ ਪੰਥ ਦੀ ਵਿੱਦਿਅਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਪ੍ਰੰਤੂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਹਕੂਮਤ ਕਾਲਜ ਅੰਦਰ ਵਧ ਰਹੀ ਰਾਸ਼ਟਰਵਾਦੀ ਅਤੇ ਇਨਕਲਾਬੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਘਬਰਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਸਰਕਾਰੀ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਾਇਮ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿੰਸੀਪਲ ਸਮੇਤ ਕਈ ਅਹੁਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ ਅਫ਼ਸਰ ਤਾਇਨਾਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ।

ਸਰਕਾਰੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਵਿਰੁੱਧ ਚੀਫ਼ ਖ਼ਾਲਸਾ ਦੀਵਾਨ, ਸਿੱਖ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅੰਦਰ ਭਾਰੀ ਰੋਸ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਸਿੱਖ ਆਗੂਆਂ ਨੇ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਜ਼ੋਰ-ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੁੱਕਿਆ ਕਿ ਜਿਸ ਕਾਲਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਦੇ ਚੰਦੇ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵੀ ਨਿਰੋਲ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਰੋਧ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ 1 ਅਕਤੂਬਰ 1908 ਨੂੰ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪ੍ਰਬੰਧਕੀ ਕਮੇਟੀ (Governing Council) ਦੀ ਪੁਨਰ-ਗਠਨ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਮੋੜ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਖ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਫ਼ੈਸਲੇ ਲਏ ਗਏ।

ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਅੰਦਰ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਵਾਉਣ ਦਾ ਨਵਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹ ਭਰਿਆ। 1 ਅਕਤੂਬਰ 1908 ਦੀ ਇਸ ਜੱਦੋ-ਜਹਿਦ ਨੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲ ਕੇ 1920ਵਿਆਂ ਦੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸੁਧਾਰ ਲਹਿਰ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਵਿੱਦਿਅਕ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨੀਂਹ ਦਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਪੰਥਕ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਕੌਮੀ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਮੁੱਖ ਗੜ੍ਹ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ।