ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਗੁਰੁ ਕਰਿ ਮਨ ਮੋਰ ॥ਗੁਰੂ ਬਿਨਾ ਮੈ ਨਾਹੀ ਹੋਰ ॥ਗੁਰ ਕੀ ਟੇਕ ਰਹਹੁ ਦਿਨੁ ਰਾਤਿ ॥ਜਾ ਕੀ ਕੋਇ ਨ ਮੇਟੈ ਦਾਤਿ ॥੧॥ਗੁਰੁ ਪਰਮੇਸਰੁ ਏਕੋ ਜਾਣੁ ॥ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੋ ਪਰਵਾਣੁ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥
ਗੁਰ ਚਰਣੀ ਜਾ ਕਾ ਮਨੁ ਲਾਗੈ ॥ਦੂਖੁ ਦਰਦੁ ਭ੍ਰਮੁ ਤਾ ਕਾ ਭਾਗੈ ॥ਗੁਰ ਕੀ ਸੇਵਾ ਪਾਏ ਮਾਨੁ ॥ਗੁਰ ਊਪਰਿ ਸਦਾ ਕੁਰਬਾਨੁ ॥੨॥ਗੁਰ ਕਾ ਦਰਸਨੁ ਦੇਖਿ ਨਿਹਾਲ ॥ਗੁਰ ਕੇ ਸੇਵਕ ਕੀ ਪੂਰਨ ਘਾਲ ॥ਗੁਰ ਕੇ ਸੇਵਕ ਕਉ ਦੁਖੁ ਨ ਬਿਆਪੈ ॥ਗੁਰ ਕਾ ਸੇਵਕੁ ਦਹ ਦਿਸਿ ਜਾਪੈ ॥੩॥
ਗੁਰ ਕੀ ਮਹਿਮਾ ਕਥਨੁ ਨ ਜਾਇ ||
ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਗੁਰੁ ਰਹਿਆ ਸਮਾਇ ||
ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਜਾ ਕੇ ਪੂਰੇ ਭਾਗ ||
ਗੁਰ ਚਰਣੀ ਤਾ ਕਾ ਮਨੁ ਲਾਗ ||
ਮਹਲਾ ੫ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ
ਰਾਗ ਗੋਂਡ, ੮੬੪
ਗੁਰੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਕਿਉਕਿ ਗੁਰੂ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ |
ਜਿਸ ਦੇ ਭਾਗ ਜਾਗਦੇ ਹਨ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ |
1 ਮਈ 1960 – ‘ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ’ ਰਾਜ ਦਾ ਜਨਮ ।
ਆਜ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅੱਜ ਦੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦਾ ਖੇਤਰ ‘ਬੰਬਈ ਰਾਜ’ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾਈ ਸਮੂਹ ਸਨ:
ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ।
ਗੁਜਰਾਤੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ।
੧੯੫੬ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਪੁਨਰਗਠਨ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਬੰਬਈ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੁਭਾਸ਼ੀ ਰਾਜ ਹੀ ਰਹਿਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਅੰਦੋਲਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਏ:
ਸੰਯੁਕਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਅੰਦੋਲਨ: ਮਰਾਠੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬੰਬਈ (ਮੁੰਬਈ) ਸਮੇਤ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਰਾਜ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਮਹਾਗੁਜਰਾਤ ਅੰਦੋਲਨ: ਗੁਜਰਾਤੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਵੱਖਰੇ ਗੁਜਰਾਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ।
ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਕਾਫ਼ੀ ਹਿੰਸਕ ਵੀ ਹੋਏ। ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨਾਂ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿੱਚ ੧੦੬ ਲੋਕ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਮੁੰਬਈ ਵਿੱਚ ‘ਹੁਤਾਤਮਾ ਚੌਂਕ’ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਝੁਕਣਾ ਪਿਆ।
ਭਾਰਤੀ ਸੰਸਦ ਨੇ ‘ਬੰਬਈ ਪੁਨਰਗਠਨ ਐਕਟ, ੧੯੬੦’ ਪਾਸ ਕੀਤਾ।
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ: ਮਰਾਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ (ਕੋਂਕਣ, ਦੇਸ਼, ਵਿਦਰਭ ਅਤੇ ਮਰਾਠਵਾੜਾ) ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਮੁੰਬਈ ਨੂੰ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ।
ਗੁਜਰਾਤ: ਗੁਜਰਾਤੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ (ਸੌਰਾਸ਼ਟਰ ਅਤੇ ਕੱਛ ਸਮੇਤ) ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗੁਜਰਾਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਅਹਿਮਦਾਬਾਦ ਇਸ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਬਣੀ (ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਗਾਂਧੀਨਗਰ ਬਣ ਗਈ)।
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਦਿਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾਈ ਪਛਾਣ ਦੀ ਜਿੱਤ ਵਜੋਂ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਲੋਕ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਉਦਯੋਗਿਕ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਤਰੱਕੀ ਦੇ ਮੁੱਢ ਵਜੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ।ਸੰਯੋਗਵਸ਼ ਇਹ ਦਿਨ ‘ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਦਿਵਸ’ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਸਰਕਾਰੀ ਛੁੱਟੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।